म्यानमारदेखि भेनेजुएलासम्म विश्वभर अमेरिकाको हस्तक्षेप

काठमाडौँ । हालैका वर्षहरूमा, अमेरिकाले धेरै देशहरूको चुनाव र शक्तिमा प्रत्यक्ष हस्तक्षेप गरेको देखिएको छ । राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पको नेतृत्वमा, अमेरिकाले आफ्ना मनपर्ने नेताहरूको विजय सुनिश्चित गर्ने प्रयास गरिरहेको छ, जबकि अन्य समयमा, यसले सरकारहरूलाई उल्टाउन सैन्य र आर्थिक शक्ति प्रयोग गरिरहेको छ । यो प्राप्त गर्न, यसले विभिन्न रणनीतिहरू प्रयोग गरिरहेको छ । ट्रम्प प्रशासनले अन्य देशहरूलाई दबाब दिन केही ठाउँहरूमा युद्धपोतहरू तैनाथ गरेको छ, र अरू ठाउँमा भारी शुल्क लगाएको छ ।

भेनेजुएला – शासन परिवर्तन गर्न युद्धपोत तैनाथ:

ट्रम्पले लामो समयदेखि भेनेजुएलामा राष्ट्रपति निकोलस मादुरोलाई हटाउन प्रयास गरिरहेका छन् । २०१९ मा, उनले विपक्षी नेता जुआन ग्वाइदोलाई अन्तरिम राष्ट्रपतिको रूपमा मान्यता दिए । अब, फेरि राष्ट्रपति बनेपछि, ट्रम्पले मादुरोलाई अमेरिकामा लागूपदार्थ तस्करी गरेको आरोप लगाउँदै भेनेजुएला नजिकै अमेरिकी युद्धपोतहरू तैनाथ गरेका छन् । मादुरोलाई सत्ताबाट हटाउन कारबाही गर्न सीआईएलाई अधिकार दिइएको थियो र अमेरिकी सेनाले भेनेजुएलाका तेल ट्याङ्करहरू कब्जा गरिरहेको छ ।

ब्राजिल – ५० प्रतिशत करसहित प्रत्यक्ष आक्रमण

ब्राजिलमा, ट्रम्पले आफ्नो सहयोगी मानिने पूर्व राष्ट्रपति जैर बोल्सोनारोको समर्थनमा वर्तमान राष्ट्रपति लुला दा सिल्भाको सरकारमाथि ५० प्रतिशत कर लगाए । यो कुनै पनि देशमा लगाइएको सबैभन्दा ठूलो अमेरिकी कर थियो । बोल्सोनारोविरुद्ध फैसला गर्ने सर्वोच्च अदालतका न्यायाधीश अलेक्जान्ड्रे डे मोरैसमाथि पनि अमेरिकाले भिसा र आर्थिक प्रतिबन्ध लगाएको थियो । स्पष्ट सन्देश यो थियो कि यदि बोल्सोनारो विरुद्ध कारबाही गरियो भने, अमेरिकाले दबाब दिनेछ ।

होन्डुरस- आफुपक्षका उम्मेदवारलाई समर्थन

नोभेम्बर ३०, २०२५ मा मध्य अमेरिकी देश होन्डुरसमा राष्ट्रपति चुनाव सम्पन्न भयो । ट्रम्पले नासरी असफुरालाई खुलेआम समर्थन गरे र चेतावनी दिए कि यदि उनको उम्मेदवारले जितेन भने, अमेरिकी आर्थिक सहायता प्रभावित हुनेछ । चुनाव अत्यन्तै नजिक थियो। मतगणना ढिलाइ, प्राविधिक त्रुटिहरू र धोखाधडीको आरोपको बीचमा असफुरालाई विजेता घोषित गरियो। विपक्षीहरूले नतिजा स्वीकार गर्न अस्वीकार गरे, तर अमेरिकी दबाबलाई यो विजयसँग जोडिएको छ । चुनावको क्रममा नै ट्रम्पले पूर्व होन्डुरन राष्ट्रपति जुआन ओर्लान्डो हर्नान्डेजलाई माफी दिए । उनी अमेरिकामा गम्भीर लागूऔषध तस्करीको आरोपको सामना गरिरहेका थिए र असफुराको पार्टीसँग पनि सम्बन्धित थिए। यसलाई ट्रम्पले राजनीतिक चाल मानेका थिए ।

अर्जेन्टिना – वातावरण सिर्जना गर्ने धम्की

अक्टोबर २६, २०२५ मा अर्जेन्टिनामा संसदीय चुनाव अघि, ट्रम्पले राष्ट्रपति जेभियर मिल्लीलाई यदि उनी हारे भने, अमेरिकाले अर्जेन्टिनाविरुद्ध कडा अडान लिने बताएका थिए । यो कथनले बजारमा आतंक निम्त्यायो र राजनीतिक परिदृश्यलाई थप विभाजित गर्यो । अन्ततः, मिल्लीको पार्टी चुनावमा सबैभन्दा ठूलो दलको रूपमा देखा पर्यो । यो ट्रम्पको दबाबको परिणामस्वरूप पनि देखियो ।

म्यानमार – अमेरिकालाई चीनको चुनौती

२०२० मा, अमेरिका समर्थित नोबेल विजेता मानव अधिकार कार्यकर्ता आङ सान सुकी सत्तामा आइन्, त्यसपछि २०२१ मा विद्रोह भयो । डिसेम्बर २८ मा म्यानमारमा चुनाव हुने तालिका छ, तर वास्तविकता यो छ कि देशको आधा भन्दा बढी भागमा मतदान हुने छैन । त्यहाँ सैन्य शासन कायम छ, र विपक्षी नेताहरूलाई पहिले नै हटाइसकिएको छ । संयुक्त राष्ट्र संघले यी चुनावहरूलाई केवल नक्कली घोषणा गरेको छ । अमेरिकाले चीनबाट चुनौतीको सामना गरिरहेको छ । चीनले यी चुनावहरूको लागि मतदाता सूची, प्रविधि र पर्यवेक्षकहरू पठाएर सैन्य तानाशाह जनरल मिन आङ ह्लाइङको सरकारलाई वैध बनाउने प्रयास गरिरहेको छ । चीनले म्यानमारलाई हिन्द महासागरको प्रवेशद्वार मान्दछ र बन्दरगाह, तेल र ग्यास पाइपलाइन र सडक जस्ता ठूला परियोजनाहरू सञ्चालन गरिरहेको छ । गृहयुद्धका कारण यी परियोजनाहरू रोकिएका छन्, त्यसैले चीनले आफ्नो हितको रक्षा गर्न सेनालाई सहयोग गरिरहेको छ ।

विश्वलाई अमेरिकाको सन्देश

यी कदमहरू मार्फत, अमेरिकाले आफ्नो हितको विरोध गर्ने सरकारहरूलाई छोड्ने छैन भनेर प्रदर्शन गर्न चाहन्छ । चाहे त्यो आर्थिक दबाब होस्, कूटनीतिक धम्की होस् वा सैन्य शक्तिको प्रदर्शन होस्, ट्रम्प प्रशासन सबै माध्यमहरू अपनाउन इच्छुक देखिन्छ । आज अवस्था यस्तो छ कि धेरै देशहरूमा चुनाव र सरकारहरू त्यहाँका जनताले मात्र नभई वाशिंगटनको अडानले पनि निर्णय गर्ने देखिन्छ ।