पौष १५ गते, २०८२ मा प्रकाशित
पौष १५ ‘खाजा खाने दिन’ : चिसो मौसममा शरीर तताउने परम्परा, गाउँ–घरमा विशेष चहलपहल
अर्घाखाँची । हरेक वर्ष पौष महिनाको १५ गते नेपाली समाजमा परम्परागत रूपमा ‘खाजा खाने दिन’ का रूपमा मनाइन्छ। विशेषगरी पहाडी तथा ग्रामीण भेगमा यस दिनलाई चिसो मौसमसँग जुध्ने, स्वास्थ्य सन्तुलन मिलाउने र पारिवारिक आत्मीयता बढाउने अवसरका रूपमा लिइन्छ।
पौष १५ लाई लक्षित गर्दै बिहानैदेखि घरघरमा चावल ,घ्यु र तेल राखेर बनाएको खाजा , तरुल, सखरखण्ड, पिँडालु, चाकु, घिउ, दही, तिलको लड्डु, मासु तथा स्थानीय परिकार बनाउने चलन छ। चिसो अत्यधिक हुने समय भएकाले शरीरलाई ऊर्जावान् र तातो राख्न यी खानेकुराको विशेष महत्व रहने विश्वास गरिन्छ।
ग्रामीण क्षेत्रमा यो दिन आफन्त, छिमेकी र इष्टमित्र भेला भएर सँगै खाजा खाने, सुख–दुःख साटासाट गर्ने र आपसी सम्बन्ध मजबुत बनाउने परम्परा अझै जीवित छ। कतिपय स्थानमा सामूहिक भोज, देउसी–भैलो जस्तै रमाइलो भेटघाट तथा स्थानीय संस्कृतिको झल्को दिने कार्यक्रमसमेत आयोजना गरिन्छ।
ज्येष्ठ नागरिकहरूका अनुसार पौष १५ केवल खानपिनको दिन मात्र नभई परिवार एकजुट हुने, संस्कार र परम्परा हस्तान्तरण हुने दिन पनि हो। आधुनिक जीवनशैलीका कारण शहर क्षेत्रमा यसको अभ्यास केही घट्दै गएको भए पनि गाउँघरमा भने आज पनि यो दिनलाई विशेष महत्वका साथ मनाइन्छ।
स्वास्थ्यकर्मीहरूका अनुसार पौष १५ मा खाने परम्परागत परिकारहरू पौष्टिक हुने भएकाले जाडो मौसममा शरीरलाई आवश्यक ऊर्जा र ताप प्रदान गर्न सहयोगी हुन्छन्। यसैले यो परम्परा वैज्ञानिक दृष्टिले पनि उपयोगी मानिन्छ।
समग्रमा, पौष १५ ‘खाजा खाने दिन’ ले नेपाली मौलिक संस्कृति, पारिवारिक एकता र स्वास्थ्य सचेतनालाई जोड्ने महत्वपूर्ण परम्परा को रूपमा आफ्नो पहिचान कायम राखेको छ।
अन्य समाचारहरु
