पौष १६ गते, २०८२ मा प्रकाशित
काठमाडौँ । के तपाईंले कहिल्यै सोच्नुभएको छ, इन्टरनेट कसको स्वामित्वमा छ, जसले सम्पूर्ण संसारलाई जोड्छ, यो कुनै एकल सरकार वा कम्पनीको एकाधिकार होइन । हजारौं माइल समुद्रमुनि केबलहरू र एक टियर प्रणालीमार्फत डाटा तपाईंसम्म पुग्छ । यसको पछाडिको गणित बुझौं ।
पहिलो र सबैभन्दा अचम्मको कुरा के हो भने इन्टरनेटको कुनै एकल मालिक छैन । न त कुनै देश न त कुनै कम्पनीले सम्पूर्ण इन्टरनेटको स्वामित्व दाबी गर्न सक्छ । वास्तविकतामा, इन्टरनेट हजारौं साना र ठूला नेटवर्कहरूको विश्वव्यापी समूह हो, जुन इच्छा अनुसार एकअर्कामा जोडिएको हुन्छ । विभिन्न कम्पनीहरूले यसको विभिन्न भागहरू, जस्तै केबलहरू, सर्भरहरू र टावरहरूको स्वामित्व राख्छन् । सरल भाषामा भन्नुपर्दा, यो एक सहकारी समाज जस्तै हो जहाँ सबैजना एक ठाउँबाट अर्को ठाउँमा डेटा निर्बाध रूपमा प्रवाहित हुन्छ भनेर सुनिश्चित गर्न मिलेर काम गर्छन् ।
सम्पूर्ण इन्टरनेट प्रणाली धेरै स्तरहरूमा सञ्चालन हुने कम्पनीहरूमा निर्भर गर्दछ, जुन तीन तहमा बुझ्न सकिन्छ । शीर्षमा टियर-१ प्रदायकहरू छन् । यी विशाल कम्पनीहरू हुन् जुन समुद्रको तल जान्छन् र महादेशहरू बीच फाइबर-अप्टिक केबलहरू बिछ्याउँछन् । त्यसपछि टियर-२ टेलिकम प्रदायकहरू आउछन् । यी कम्पनीहरूले टियर-१ प्रदायकहरूबाट ब्यान्डविथ खरिद गर्छन् र राष्ट्रिय रूपमा वितरण गर्छन् । अन्तमा, टियर-३ प्रदायकहरू – तपाईंको स्थानीय केबल अपरेटर वा सानो ब्रॉडब्यान्ड प्रदायक, फाइबर केबलहरू मार्फत तपाईंको घरमा सिधै इन्टरनेट पुर्याउछन् ।
हामीलाई लाग्छ कि इन्टरनेट उपग्रहहरूद्वारा संचालित छ, तर सत्य यो हो कि विश्वको ९९ प्रतिशत डेटा ट्राफिक समुद्रमुनि राखिएका पातलो फाइबर-अप्टिक केबलहरू मार्फत यात्रा गर्दछ । यी केबलहरू विभिन्न देशहरूको तटमा रहेका ल्यान्डिङ स्टेशनहरूमा समाप्त हुन्छन् ।
जब यी केबलहरू मार्फत डेटा स्थानान्तरण गरिन्छ, यसलाई भण्डारण र प्रशोधन गर्न विशाल डेटा केन्द्रहरू आवश्यक पर्दछ । यी केन्द्रहरूमा रहेका सर्भरहरूले हामीलाई वेबसाइटहरू र भिडियोहरू प्रदान गर्छन् । अब प्रश्न उठ्छ: यदि कुनै मालिक छैन भने, नियमहरू कसले बनाउँछ ? असाइन्ड नेम्स एण्ड नम्बर्सका लागि इन्टरनेट कर्पोरेशन (आइसीएएनएन) र इन्टरनेट इन्जिनियरिङ टास्क फोर्स (आईइटिएफ) जस्ता गैर-नाफामुखी संस्थाहरूले यहाँ संसारको हरेक कुनामा इन्टरनेट पुग्ने सुनिश्चित गर्न काम गर्छन् । यद्यपि तिनीहरू मालिक होइनन्, तिनीहरू इन्टरनेटको ट्राफिक प्रहरी जस्तै हुन्, जसले प्रणालीलाई सुचारु रूपमा चलाइराख्छन् ।
अन्य समाचारहरु
