आफ्नो जल क्षेत्रमा स्टारलिङ्कको इन्टरनेट प्रयोग गर्ने जहाजलाई चीनको कारवाही

काठमाडौँ । चीनले आफ्नो क्षेत्रीय जल क्षेत्रमा एलोन मस्कको कम्पनी स्टारलिङ्क प्रयोग गरेकोमा एक विदेशी जहाज विरुद्ध कारबाही गरेको छ । साउथ चाइना मर्निङ पोस्टको रिपोर्ट अनुसार, चीनले यो स्याटेलाइट इन्टरनेट सेवालाई आफ्नो राष्ट्रिय सुरक्षाको लागि खतरा भनेर सो कारवाही गरेको हो ।

स्टारलिङ्कलाई चीनमा पूर्ण रूपमा प्रतिबन्ध लगाइएको छ र कम्पनीसँग त्यहाँ सेवा प्रदान गर्ने इजाजतपत्र पनि छैन । चिनियाँ अधिकारीहरूले आफ्नो क्षेत्रमा प्रवेश गर्ने कुनै पनि जहाजले स्टारलिङ्क टर्मिनलहरू प्रयोग गर्न तुरुन्तै बन्द गर्नुपर्ने बताएका छन् ।

चीनमा दूरसञ्चार र इन्टरनेट सम्बन्धी धेरै कडा कानूनहरू छन् । विदेशी कम्पनीहरूलाई स्याटेलाइट इन्टरनेटसहित आधारभूत दूरसञ्चार सेवाहरू प्रदान गर्न अनुमति छैन । चीनले देश भित्रको कुनै पनि उपग्रह सञ्चार ‘घरेलु गेटवे’ (घरेलु सर्भर) मार्फत जानुपर्छ । साथै चीनमा, रेडियो फ्रिक्वेन्सी वा उपकरणहरू प्रयोग गर्न आधिकारिक सरकारी स्वीकृति आवश्यक छ र स्टारलिङ्कसँग यो स्वीकृति छैन ।

स्टारलिङ्क कम-पृथ्वी कक्ष उपग्रहहरूको एक विशाल नेटवर्क हो । रिपोर्टका अनुसार, चिनियाँ अनुसन्धानकर्ताहरूले स्टारलिङ्कले चीनको रणनीतिक हितको लागि ‘उच्च जोखिम’ खडा गर्न सक्ने विश्वास गर्दछन् । स्टारलिङ्कको सञ्चार डेटा घरेलु पूर्वाधारको सट्टा विदेशी प्रवेशद्वारहरूबाट जान्छ, जसमाथि चीनको कुनै नियन्त्रण छैन ।

चीनको राष्ट्रिय रक्षा प्रविधि विश्वविद्यालयले २०२३ मा प्रकाशित एक रिपोर्टमा अमेरिकाले आफ्नो सैन्य शक्ति बढाउन स्टारलिङ्क प्रविधि प्रयोग गरिरहेको उल्लेख गरिएको थियो । त्यसैले, अन्य देशहरूले यसलाई आणविक, अन्तरिक्ष र साइबर डोमेनमा सुरक्षा खतरा मान्छन् ।

मस्कको कम्पनी, स्पेसएक्स, हाल उपग्रह इन्टरनेट स्पेसमा एकाधिकार राख्छ । स्टारलिङ्कले विश्वभरका १४० भन्दा बढी देशहरूमा सञ्चालन गर्दछ । स्पेसएक्सको फाल्कन ९ विश्वको एक मात्र पुन: प्रयोग गर्न मिल्ने रकेट हो जसले नियमित रूपमा उपग्रहहरू प्रक्षेपण गर्दछ । चीन अब यो एकाधिकार तोड्न चाहन्छ । चीनको निजी रकेट कम्पनी, ल्याण्डस्पेसले हालै आफ्नो नयाँ झुक-३ मोडेल, पुन: प्रयोग गर्न मिल्ने रकेटको परीक्षण गरेको छ ।

रिपोर्ट अनुसार, यो प्रक्षेपण असफल भए पनि, धेरै चिनियाँ सरकारी र निजी कम्पनीहरू अब आफ्नै पुन: प्रयोग गर्न मिल्ने रकेटहरू निर्माण र परीक्षण गर्न प्रतिस्पर्धा गरिरहेका छन् ।