चन्द्रमा जोखिमयुक्त धुलोको चुनौतीसँग लड्न नासाले निकाल्यो समाधन

काठमाडौँ । चन्द्रमामा पाइला राख्दा अन्तरिक्ष यात्रीहरूका लागि सबैभन्दा ठूलो खतरा मानिने धुलोको समस्या समाधान हुने भएको छ ।

नासाले चन्द्रमाको धुलोसँग लड्न नयाँ, अत्याधुनिक प्रविधि विकास गरेको छ, जसले अपोलो मिसनको समयमा स्पेससूटहरू, जाम गरिएका उपकरणहरू र फोक्सोहरू पनि क्षतिग्रस्त बनाएको थियो । यो प्रविधिले सतहहरूबाट धुलो उडाउन बिजुली प्रयोग गर्दछ ।

नासाले अब चन्द्रमामा लामो समयसम्म बस्न, थप वैज्ञानिक प्रयोगहरू र आर्टेमिस मिसन अन्तर्गत दिगो उपस्थितिलाई सहज बनाउन यो प्रणालीलाई अझ सुधार गर्न काम गरिरहेको जनाएको छ । नासाले दिएको पछिल्लो जानकारी अनुसार, चन्द्रमाको सतहमा रहेको धुलो साधारण माटो होइन । यो ज्वालामुखी चट्टान र गिलासका अत्यन्तै मसिना, तीखा कणहरू मिलेर बनेको छ, जुन अरबौं वर्ष पुरानो छ, माइक्रोमेटियोराइटको प्रभावले चकनाचूर भएको छ । यो धुलो थोरै गडबडी वा विकिरणमा विद्युतीय रूपमा चार्ज हुन्छ र हावामा तैरिन थाल्छ । यसैकारण यो अन्तरिक्ष यात्रीहरूको स्पेससूट, उपकरणहरू र ग्लु जस्ता उपकरणहरूमा टाँसिन्छ ।

अपोलो मिसनको समयमा, अन्तरिक्ष यात्रीहरूले यो धुलो सासबाट शरीरमा जान सक्छ, जसले गर्दा ‘चन्द्र घाँस ज्वरो’ भनेर चिनिने गम्भीर श्वासप्रश्वास समस्याहरू निम्त्याउन सक्छ । नासाको रेकर्ड अनुसार, यो धुलोले भ्याकुम सिल, स्पेससूट बुट र अन्य आवश्यक उपकरणहरू द्रुत गतिमा बिग्रिएको थियो । धुलो अझ बढी टाँसिँदा सफा गर्ने ब्रशहरू अप्रभावी साबित भएका थिए ।

इडीएस ले दुई भौतिक बलहरू प्रयोग गर्दछ । एउटा बलले एउटै विद्युतीय चार्ज भएका कणहरूलाई भगाउँछ, जबकि अर्कोले धुलो कणहरू भित्र अस्थायी ध्रुवीयताहरू सिर्जना गर्दछ, तिनीहरूलाई विद्युतीय क्षेत्रबाट बाहिर निकाल्छ । यी दुई बलहरूको संयुक्त प्रभावले सतहलाई लगभग स्वचालित रूपमा सफा गर्छ। नासा परीक्षणहरूमा, यो प्रविधि ९९ प्रतिशतसम्म धुलो हटाउन सफल भएको छ ।

नेशनल जियोग्राफिकमा प्रकाशित रिपोर्ट अनुसार, नासाले अब आर्टेमिस कार्यक्रम अन्तर्गत चन्द्रमाको दक्षिणी ध्रुवमा स्थायी उपस्थितिको योजना बनाइरहेको छ। यसले धुलोको समस्यालाई अझ गम्भीर बनाउँछ। त्यहाँ लामो समयसम्म बस्ने अन्तरिक्ष यात्रीहरूको लागि, सौर्य प्यानल, केबल, चन्द्र रोभर र स्पेससूटहरूको सुरक्षा महत्त्वपूर्ण छ । प्रभावकारी समाधान बिना, यो धुलोले मिसन असफलता पनि निम्त्याउन सक्छ ।

यस चुनौतीलाई सम्बोधन गर्न, नासाले ‘इलेक्ट्रोडायनामिक डस्ट शिल्ड’ वा इडीएस विकास गरेको छ । यो अत्यन्तै पातलो इलेक्ट्रोडहरू सहितको पारदर्शी तह हो। यी क्यामेरा लेन्स, सौर्य प्यानल, थर्मल रेडिएटरहरू, वा स्पेससूट कपडामा पनि जोड्न सकिन्छ । स्विच अन गर्दा, यो प्रणालीले विद्युतीय क्षेत्र सिर्जना गर्दछ जसले सतहबाट टाँसिएको कुनै पनि धुलोलाई उडाउछ ।