संगीत, संघर्ष, प्रेम र पीडाले भरिएको आशा भोसलेको जीवन

काठमाडौँ । भारतीय संगीत जगतकी प्रख्यात गायिका आशा भोसले ९२ बर्षको उमेरमा धर्तीबाट बिदा भएकी छन् । हृदयघात भएपछि अस्पताल भर्ना भएकी आशाको आइतबार बिहान निधन भएको हो ।

उनको जीवन यात्रा उतार-चढावले भरिएको प्रेरणादायी कथा रहेको छ । आफ्नी जेठी दिदी तथा स्वरसम्राज्ञी लता मंगेशकरको पदचिन्ह पछ्याउँदै उनी पनि सानै उमेरमा संगीत क्षेत्रमा प्रवेश गरेकी थिइन् ।

बुबाको निधनपछि परिवारको जिम्मेवारी बहन गर्न दुवै दिदी–बहिनीले गीत-संगीतको यात्रालाई अघि बढाएका थिए । आशा भोसलेले पहिलो पटक सन् १९४३ मा मराठी फिल्म ‘माझा बाल’ मा गीत गाएकी थिइन् । त्यसपछि सन् १९४८ को हिन्दी फिल्म ‘चुनरिया’ मा ‘सावन आया’ गीतमार्फत उनले बलिउडमा आफ्नो पहिचान बनाइन् । त्यसपछि उनले कहिल्यै पछाडि फर्कनुपरेन र भारतीय सिने-संगीतकी सबैभन्दा लोकप्रिय गायिकामध्ये एक बन्न सफल भइन् । उनले विभिन्न भाषामा हजारौं गीत गाएर भारतसँगै विश्वभर नाम कमाइन्।

तर, आशा भोसलेको व्यक्तिगत जीवन भने तनाव र उतार चढावपूर्ण रहेको थियो । उनको दिदी लता मंगेशकरसँगको सम्बन्धलाई लिएर समय-समयमा प्रतिस्पर्धाको चर्चा भए पनि दुवैले कहिल्यै त्यसलाई स्वीकार गरेनन् । आशा भोसले स्वयंले लता मंगेशकरलाई आफ्नो आदर्श मानेको बताउँदै आएकी थिइन् । यद्यपि, सानै उमेरमा आशाले लता मंगेशकरका सेक्रेटरी गणपत राव भोसलेसँग प्रेम विवाह गरेपछि परिवारभित्र असहज स्थिति बनेको थियो । गणपत राव उमेरमा करिब २० वर्ष जेठा थिए ।

पछि बलिउडमा ‘साज’ नामक फिल्म निर्माण भएको थियो, जसलाई लता-आशा दिदीबहिनीबीचको सम्बन्धसँग जोडेर चर्चा गरिएको थियो । तर आशा भोसलेले यो फिल्म वास्तविक जीवनसँग मेल नखाने भन्दै आलोचना गरेकी थिइन् । निर्माण पक्षले भने फिल्म व्यक्तिगत अनुभव र भावनाबाट प्रेरित रहेको दाबी गरेको थियो ।

आशा भोसलेको पहिलो विवाह लामो समय टिकेन । करिब ११ वर्षपछि उनी श्रीमानसँग अलग भइन् । पहिलो विवाहबाट उनी तीन सन्तानकी आमा बनिन् । त्यही समय उनले कठोर पारिवारिक परिस्थितिको सामना गर्नुपरेको थियो ।

पछि उनको जीवनमा संगीतकार आर.डी. बर्मनसँग सम्बन्ध जोडियो । दुबैबीच प्रेम सम्बन्ध पछि विवाहमा परिणत भयो । आर.डी. बर्मन उमेरमा आशाभन्दा सानो भए पनि उनीहरूको जोडी संगीत क्षेत्रमा निकै सफल मानिन्छ । सन् १९९४ मा आर.डी. बर्मनको निधनपछि आशा भोसले फेरि एक्लो जीवनमा फर्किन बाध्य भइन् । त्यसपछि उनको जीवनमा थप दुःख थपियो। सन् २०१२ मा उनकी छोरी वर्षाको निधन भयो भने सन् २०१५ मा छोरा हेमन्तको क्यान्सरका कारण निधन भयो । यी लगातारका घटनाले उनलाई गहिरो मानसिक पीडा दिएको थियो ।

संगीत बाहेक आशा भोसलेको खाना पकाउने रुचि पनि चर्चित छ । यदि गायिका नभएको भए उनी कुक बन्ने सपना रहेको उनले विभिन्न अन्तर्वार्तामा बताएकी थिइन् । उनको नाममा विदेशमा भारतीय खाना सेवा गर्ने रेस्टुरेन्ट पनि सञ्चालनमा छन् ।

संगीत यात्रामा मात्र सीमित नभई उनले अभिनयमा पनि हात हालेकी छन् । सन् २०१३ मा मराठी फिल्म ‘माई’ मा उनको अभिनयलाई दर्शक र समीक्षक दुवैले प्रशंसा गरेका थिए ।

आशा भोसलेको जीवन संगीत, संघर्ष, प्रेम र व्यक्तिगत पीडाले भरिएको एउटा असाधारण यात्रा बनेको छ, जसले उनलाई भारतीय सांगीतिक इतिहासमा अमर बनाएको छ।