आषाढ़ ३ गते, २०८३ मा प्रकाशित
तेल अहिव, ३ असार । अमेरिका र इरानले सम्झौता गरे पछि यस सम्पूर्ण अभ्यासमा इजरायललाई सबैभन्दा ठूलो हार मानिएको छ।
यो सम्झौताले इजरायली प्रधानमन्त्री बेन्जामिन नेतान्याहूको लागि राजनीतिक संकट खडा गरेको छ। र, उनको पद नै खतरामा परेको यतिखेर चर्चा परिचर्चा भइरहेको छ । डोनाल्ड ट्रम्पसँग मिलेर लडिएको युद्धले इरानमा विद्रोह निम्त्याउने आशा नेतान्याहूले गरेका थिए।
एउटा फाइदा यो हुन्थ्यो कि उनले चुनावअघि आफूलाई इरानलाई पराजित गर्ने र सम्पूर्ण मध्यपूर्वको नक्सा परिवर्तन गर्ने नेताको रूपमा प्रस्तुत गर्न सक्थे। तर, अब परिस्थिति उल्टो भएको देखिन्छ । ट्रम्प र नेतान्याहू बीच वाकयुद्ध सुरु हुन सक्छ कि सक्दैन भन्ने प्रश्न उठिरहेको छ।
अमेरिका–इरान सम्झौता अन्तिम रूप पाएपछि नेतान्याहूको पहिलो बयानले ट्रम्पसँगको उनको द्वन्द्व बढ्ने संकेत गर्यो। नेतान्याहूले स्पष्ट रूपमा भने, ‘राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्प र म सधैं सबै कुरामा सहमत हुँदैनौं। म इजरायलको सुरक्षा हितको लागि जिम्मेवार छु र यो काम बुद्धिमानीपूर्वक गर्नु आवश्यक छ। इजरायली सेना गाजा, लेबनान र सिरियाको कब्जाबाट पछि हट्ने छैन।’
नेतान्याहू र ट्रम्प हालै धेरै पटक झगडा गरिसकेका छन्, प्रायः मौखिक दुर्व्यवहारको सीमामा, विशेष गरी लेबनानमा इरान समर्थित हिज्बुल्लाह विरुद्ध इजरायलको कारबाहीलाई लिएर लेबनानमा शत्रुता रोक्नु इरानको प्रमुख मागहरू मध्ये एक हो। यस महिनाको सुरुमा ट्रम्पले क्रोधित फोन कलमा नेतान्याहूलाई ‘पूर्ण रूपमा पागल’ भनेका थिए, जुन तथ्य ट्रम्पले सार्वजनिक रूपमा नै स्वीकार गरेका थिए।
त्यसपछि ट्रम्पले नेतन्याहूलाई अमेरिकाले इरानसँग सम्झौता गर्न खोजिरहेको बेला बेरुत विरुद्ध इजरायलमा आक्रमण नगर्न भनेका छन् । नेतन्याहूले त्यस दिन आक्रमणहरू रोकेका थिए तर एक हप्ता पछि उनले फेरि बेरुतको दक्षिणी क्षेत्रहरूमा आक्रमण गरिदिए । त्यसपछि इरानले इजरायल विरुद्ध मिसाइल आक्रमण सुरु गर्यो। यस्तो देखिन्थ्यो कि फेरि खुला युद्ध सुरु हुन लागेको थियो।
ति मात्र होइन, आइतबार पनि अमेरिका र इरानले अन्तरिम सम्झौताको घोषणा गर्नुभन्दा केही घण्टा अगाडि इजरायलले लेबनानको राजधानीमा फेरि आक्रमण गरेको थियो।
उता, इजरायलमा केही महिनामा चुनाव हुँदैछ र नेतान्याहूले हार्ने अनुमान गरिएको छ। यस्तो अवस्थामा उनी ट्रम्पको विरोध गर्न अझ तयार हुन सक्छन्। अन्तराष्ट्रिय समाचार संस्थाका अनुसार सर्वेक्षणहरूले देखाउँछन् कि इजरायलीहरू अब ट्रम्पमा पहिले जस्तो विश्वस्त छैनन्। गत शुक्रबार जारी गरिएको इजरायल डेमोक्रेसी इन्स्टिच्युटको सर्वेक्षण अनुसार केवल ४१ प्रतिशत यहूदी इजरायलीहरूले ट्रम्पले आफ्नो सुरक्षालाई प्राथमिकता दिन्छन् भन्ने विश्वास गर्छन्, जुन मार्चमा ६४ प्रतिशत थियो।
रिपोर्टका अनुसार बाराक ओबामाको प्रशासनमा इजरायलका लागि पूर्व अमेरिकी राजदूत डान शापिरोले भने, ‘यो दुई देशहरू बीचको स्वार्थको स्पष्ट भिन्नताको लागि अवसर हो । नेतान्याहूले खुला रूपमा सम्झौताको विरोध गर्ने छैनन् किनभने उनी ट्रम्पसँग प्रत्यक्ष टकराव चाहँदैनन् तर उनले निश्चित रूपमा संकेत गर्नेछन् कि इजरायल सम्झौतामा बाध्य छैन र यसको अधिकार सुरक्षित छ।’
बाराक ओबामा र जो बाइडेनको प्रशासनमा नेतान्याहूले पहिले पनि धेरै मुद्दाहरूमा अमेरिकासँग झगडा गरिसकेका छन्। यद्यपि, उनले लामो समय देखि इजरायली सामु ट्रम्पभन्दा राम्रो सम्बन्ध भएको नेताको रूपमा आफूलाई प्रस्तुत गर्दै आएका छन्।
ट्रम्पको पहिलो कार्यकालमा अमेरिकाले आफ्नो दूतावास जेरुसेलममा सारेको थियो र अब्राहम सम्झौतालाई समर्थन गर्यो। ट्रम्पले इरानसँगको ओबामा युगको आणविक सम्झौता पनि खारेज गरे, जसलाई इजरायलले लामो समयदेखि धेरै उदार मान्दै आएको थियो।
सन २०१९ को चुनाव सम्झनुहोस्, नेतान्याहूले तेल अभिभ र जेरुसेलममा ठूला चुनावी पोस्टरहरू टाँसेका थिए जसमा उनी मुस्कुराउँदै ट्रम्पसँग हात मिलाउँदै गरेको देखाइएको थियो। तर अब, अमेरिका–इरान सम्झौतासँगै तस्वीर परिवर्तन भएको छ। नेतान्याहूले अब ट्रम्पसँगको आफ्नो घनिष्ठ सम्बन्धले इजरायली जनतालाई फाइदा पुर्याउँछ भनेर दाबी गर्न सक्ने छैनन्।
रिपोर्टका अनुसार बार–इलान विश्वविद्यालयका राजनीतिक वैज्ञानिक जोनाथन रेनहोल्डले नेतान्याहूले इजरायली जनतासामु सम्झौता कसरी प्रस्तुत गर्नेछन् भनेर सोधे।
उनले भने, ‘नेतान्याहूको सबैभन्दा राम्रो आशा यो हुनेछ कि अमेरिका–इरान सम्झौता अन्तिम सम्झौतामा पुग्न असफल होस् र ६० दिन पछि युद्ध पुनः सुरु होस्, तर यस पटक इजरायलको फाइदाको लागि।’
अन्य समाचारहरु
