दिनमा दुई कप कफी पिउनाले मुटुको रोगमा हुनेछ जोखिम कम

 काठमाडौं, १२ साउन । विश्वभरका लाखौं मानिसहरू आफ्नो दिनको सुरुवात एक कप कफीबाट गर्छन्।

यसैबीच अमेरिकन हार्ट एसोसिएसनद्वारा हालसम्मकै सबैभन्दा ठूलो अध्ययनले एउटा उत्साहजनक खबर सार्वजनिक गरेको छ। उक्त अनुसन्धानका अनुसार, अधिकांश स्वस्थ व्यक्तिहरूका लागि दैनिक ४०० मिलिग्रामसम्म क्याफिनको सेवन सुरक्षित मानिन्छ। यसले मुटुसम्बन्धी रोग, स्ट्रोक र मुटुले काम गर्न छोड्ने अवस्थाको जोखिम पनि कम गर्छ। यद्यपि, यो कुरा ध्यानमा राख्नु महत्त्वपूर्ण छ कि क्याफिनका सबै स्रोतहरू समान हुँदैनन्।

उदाहरणका लागि इनर्जी ड्रिंक्स र क्याफिन शट्सलाई लिन सकिन्छ, थोरै मात्रामा भए पनि यिनमा अत्यधिक मात्रामा क्याफिन हुन्छ, जसले फाइदाभन्दा बढी हानि पुर्‍याउन सक्छ। म्याक्स हेल्थकेयरका कार्डियाक साइन्सेस विभाग कफीको सेवनले ‘एट्रियल फिब्रिलेसन’ अर्थात मुटुको धड्कनको गम्भीर गडबडीसम्बन्धी समस्याबाट पीडित व्यक्तिहरूलाई उल्लेखनीय रूपमा असर पार्न सक्छ।

यस्तो अवस्थामा मुटुको माथिल्लो भाग तीव्र र अनियमित रूपमा धड्किन्छ, जसले गर्दा पक्षघात अर्थात स्ट्रोक, मुटुको कार्यक्षमतामा ह्रास र मुटुसम्बन्धी अन्य रोगहरूको जोखिम बढ्छ।

अमेरिकन हार्ट एसोसिएसनद्वारा ‘सर्कुलेसन’ नामक जर्नलमा प्रकाशित नयाँ वैज्ञानिक विवरण अनुसार धेरैजसो मानिसमा कफीको मध्यम मात्रामा सेवनले मुटुसम्बन्धी रोगको जोखिम बढाउँदैन। यसका साथै, चिनी वा सिरप नमिसाई अर्थात् ‘ब्ल्याक कफी’ मात्रपिउनाले मुटुसम्बन्धी रोग, स्ट्रोक, मुटुले काम गर्न छोड्ने अवस्था र मधुमेहजस्ता समस्याहरूको जोखिम कम गर्न सकिने कुरा पनि यसमा उल्लेख गरिएको छ।

सीमित मात्रामा कफीको सेवन सुरक्षित भए पनि इनर्जी ड्रिंक्सको हकमा भने त्यसो भन्न सकिँदैन। यसको कारण के हो भने धेरैजसो इनर्जी ड्रिंक्स र इनर्जी शट्समा सामान्य कफीको तुलनामा तीनदेखि चार गुणा बढी क्याफिन हुन्छ। साथै, तिनमा प्रायः यस्ता पदार्थ वा तत्वहरू मिसाइएका हुन्छन् जसले शरीरमा क्याफिनको असर छिटो देखा पर्न मद्दत गर्छन्।

यस अनुसन्धानले ऊर्जा दिने पेय पदार्थहरूमा पाइने उच्च मात्राको क्याफिनले रक्तचाप र मुटुको धड्कन बढाउन सक्ने देखाएको छ। स्वस्थ युवाहरूले समेत यस्ता पेय पदार्थहरूको अत्यधिक सेवन पछि मुटुको धड्कनमा अनियमितताको अनुभव गरेका छन्।

रोचक कुरा के छ भने अनुसन्धानकर्ताहरूले कफीले असंख्य स्वास्थ्य लाभहरू प्रदान गर्ने दाबी गर्छन्। यसमा सयौं प्राकृतिक यौगिकहरू छन्, जसले शरीरमा सूजन कम गर्छ र रक्तनलीहरूलाई सुरक्षित राख्छ। सायद यही कारणले गर्दा धेरै अध्ययनहरूमा कफीले प्रायः पूरक वा ऊर्जा पेय पदार्थहरू मार्फत सेवन गरिएको क्याफिन भन्दा राम्रो परिणाम दिन्छ। यस अनुसन्धानको जटिलताको एउटा कारण यो हो कि यसको प्रभाव व्यक्तिपिच्छे फरक हुन्छ।

कफीले हरेक व्यक्तिको शरीरमा फरक फरक असर गर्छ। उमेर, वंशाणुगत गुण, कलेजोको कार्यक्षमता, सेवन गरिने औषधि र कफी पिउने बानी वा मात्रा जस्ता कारकहरूले तपाईंको शरीरमा क्याफिनको चयापचय कति छिटो हुन्छ भन्ने कुरा निर्धारण गर्छन्। यसैकारण, कतिपय मानिसहरू कुनै समस्या बिना नै धेरै कप कफी पिउन सक्छन् भने अरू कतिपयमा भने एक कप कफीले नै छटपटी, मुटुको धड्कन बढ्ने वा अनिद्रा जस्ता लक्षणहरू देखा पर्न सक्छन्।

धेरैजसो अध्ययनहरूले निरन्तर रूपमा यो देखाएका छन् कि दैनिक दुईदेखि चार कप कफीको सेवन गर्नु उपयुक्त हुन्छ। यद्यपि, यसभन्दा बढी मात्रामा सेवन गर्दा केही व्यक्तिहरूमा मुटुको कार्यक्षमतामा ह्रास आउने जोखिम बढ्न सक्छ। यसबाट यो स्पष्ट हुन्छ कि कफीको सेवनमा संयमता अपनाउनु नै सबैभन्दा बुद्धिमानी उपाय हो।