आश्विन २० गते, २०८३ मा प्रकाशित
काठमाडौं – नेपाल र भारतबीचको परम्परागत सम्बन्ध आजभोलि केवल राजनीतिक र भौगोलिक सीमामा मात्र सीमित छैन। बदलिँदो वैश्विक र क्षेत्रीय परिवेशसँगै दुई छिमेकी मुलुकबीचको कूटनीति अब भौतिक कनेक्टिभिटी, डिजिटल प्रविधि र ऊर्जा साझेदारीको नयाँ क्षितिजतर्फ अघि बढेको छ। विकास भएका नवीनतम गतिविधिहरूले दुई देशको कूटनीतिक आयामलाई थप फराकिलो र परिणाममुखी बनाएका छन्।
पछिल्लो समय नेपाल-भारत यातायात क्षेत्रमा ठूलो फड्को मारिएको छ। जयनगर-कुर्था-भङ्गाहा यात्रीवाहक रेल सेवाको सफल सञ्चालन र जोगबनी-विराटनगर कार्गो रेलको सुरुवातले दुई देशबीचको व्यापारिक ढुवानीलाई निकै सस्तो र छिटो बनाएको छ। यसका साथै रणनीतिक रूपमा महत्त्वपूर्ण मानिएको रक्सौल-काठमाडौँ ब्रोडगेज रेलमार्ग र अन्य पाँचवटा क्रस-बोर्ड रेल लिंकको कामले कूटनीतिक तवरमा नयाँ गति लिएको छ, जसले पारवहन क्षेत्रमा ऐतिहासिक रूपान्तरण ल्याउने निश्चित छ।
नेपाल र भारतबीच वित्तीय आबद्धता बढाउन UPI-NPI क्रस-बोर्ड डिजिटल भुक्तानी प्रणाली औपचारिक रूपमा सुदृढ भएको छ। यसबाट भारतमा रहेका लाखौँ नेपाली नागरिकले सिधै र सुरक्षित रूपमा नेपालमा पैसा पठाउन सक्ने तथा दुवै देशका पर्यटक एवं साना व्यवसायीले सहजै क्युआर (QR) कोडमार्फत कारोबार गर्न सक्ने वातावरण बनेको छ।
नेपालको जलविद्युत क्षेत्रमा भारतीय लगानी विस्तार हुनुका साथै नेपालबाट उत्पादित विद्युत भारतीय ग्रिड हुँदै बंगलादेशसम्म निर्यात गर्ने त्रिपक्षीय प्रयासले गति लिएको छ। यसले दक्षिण एसियाली क्षेत्रमै ऊर्जा सुरक्षा र आर्थिक समृद्धिको नयाँ मार्ग प्रशस्त गरेको छ।
नेपालको बढ्दो व्यापार घाटा न्यूनीकरण गर्न र नेपाली कृषि तथा स्थानीय उत्पादनलाई भारतीय बजारमा सहज पहुँच दिलाउन नेपाल-भारत व्यापार सन्धिको समयसापेक्ष समीक्षा भइरहेको छ। एकीकृत जाँच चौकी (ICP) हरूको स्तरोन्नति र दोधारा-चाँदनी सुख्खा बन्दरगाह निर्माणमा भएको प्रगतिले अन्तरदेशीय व्यापारलाई थप बल पुर्याएको छ।
जलवायु परिवर्तनको साझा चुनौती सामना गर्न दुई देशबीच वन, वातावरण र जैविक विविधता संरक्षण सम्बन्धी द्विपक्षीय समझदारी अघि बढेको छ। हिमालयन क्षेत्रको पर्यावरण बचाउन र अन्तरदेशीय जैविक कोरिडोर विकास गर्दै बाघ, हात्ती जस्ता दुर्लभ वन्यजन्तुको संरक्षणमा दुवै देशले एकीकृत रणनीति अपनाएका छन्।
अन्य समाचारहरु
