कार्तिक १० गते, २०८३ मा प्रकाशित
काठमाडाैं, ९ कार्तिक । दसैँको समयमा खानपानमा हुने अनियमितता र अतिरञ्जना (अघिल्लो समयमा चिल्लो, पिरो र मासुजन्य परिकारको अधिक सेवन) पछि शरीर तथा पाचन प्रणालीलाई पुनर्जीवन दिन र स्वस्थ राख्न सन्तुलन मिलाउनु अति आवश्यक हुन्छ।
दसैंपछि पाचन प्रणालीलाई स्वस्थ र दरिलो बनाउन मद्दत गर्ने मुख्य खानपान, आहार तथा उपायहरूको विस्तृत जानकारी लिदैँ तल उल्लेखित काम गर्न सकेमा प्राचन प्रणालीमा सुधार हुनेछ ।
हल्का र सुपाच्य भोजन
मुँगको दालको जाउलो वा खिर (खिचडी): दसैंपछि पेटलाई आराम दिन मुँगको दाल र चामल मिसाएर बनाइएको हल्का खिचडी वा जाउलो उत्तम मानिन्छ। यसले पाचन अग्निलाई सन्तुलनमा राख्छ र पेटमा भारीपन हुन दिँदैन।
सादा सागसब्जीको सुप: फर्सी, लौका, घिरौला, तोरीको साग वा करेलाजस्ता सजिलै पच्ने तरकारीहरूको सुप बनाएर पिउँदा शरीरमा पानीको मात्रा पनि पुग्छ र पाचन प्रणालीमा दबाब पर्दैन।
ओट्स र जौको सातु: फाइबरले भरपूर हुने हुनाले ओट्स वा जौले पेट सफा गर्न र आन्द्राको कार्यप्रणालीलाई सुधार्न ठूलो सहयोग गर्छ।
रेसादार तथा फाइबरयुक्त फलफूल र सलाद
ताजा फलफूल: मेवा (पाचनका लागि अति उत्तम), स्याउ, अनार, नास्पाती र मौसमजस्ता फलफूलको सेवन नियमित गर्नुहोस्। मेवामा पाइने ‘पापाइन’ नामक तत्वले पाचन क्रियालाई तीव्र बनाउँछ।
काँचो सलाद: गाजर, काँक्रो, मुला र हरियो सागपात सलादको रूपमा खाँदा शरीरमा पर्याप्त फाइबर पुग्छ, जसले कब्जियत हुन दिँदैन।
प्रोबायोटिक्स र पेटको स्वास्थ्य
ताजा दही र मोही: दसैंपछि पेटको गडबडी हटाउन छाछ (मोही) मा जिराको धुलो र बिरे नुन हालेर पिउनु अत्यन्त लाभदायक हुन्छ। यसमा पाइने ‘गुड ब्याक्टेरिया’ (Probiotics) ले आन्द्राको स्वास्थ्य सुधार्छ।
अदुवा, कागती र पुदिनाको प्रयोग: खाना खानुअघि वा मनतातो पानीमा अदुवाको रस, कागती र पुदिना मिसाएर पिउँदा पाचन रसहरू सक्रिय हुन्छन् र खाएको कुरा छिटो पच्छ।
पर्याप्त झोल पदार्थ
मनतातो पानी: दसैंपछि चिसो पेय पदार्थ वा अत्यधिक चिया/कफी छोडेर दिनभर पर्याप्त मात्रामा मनतातो पानी पिउने बानी बसाल्नुपर्छ। यसले शरीरमा जम्मा भएका विषालु पदार्थ (Toxins) बाहिर निकाल्न मद्दत गर्छ।
नरिवल पानी र कागती पानी: शरीरमा इलेक्ट्रोलाइट्सको सन्तुलन कायम राख्न र डिहाइड्रेशनबाट बच्न नरिवल पानी वा कागती पानी प्रभावकारी हुन्छ।
पाचन प्रणालीलाई स्वस्थ राख्ने अन्य महत्वपूर्ण सुझावहरू:
समयमै र थोरै मात्रामा खाने: एकै पटक पेटभरि टन्न खानुको सट्टा दिनमा ३-४ पटक थोरै-थोरै मात्रामा सुपाच्य भोजन गर्ने गर्नुहोस्।
मासु र मसलायुक्त खानेकुराबाट केही दिन विश्राम: दसैँमा बाँकी रहेका फ्रिजरका पुराना वा धेरै मसला भएका मासुजन्य परिकारहरू पूर्ण रूपमा बन्द गर्नुहोस् वा कम गर्नुहोस्।
हल्का व्यायाम र योगासन: खाना खाएपछि तुरुन्त नसुती हल्का टहल्ने (वाकिङ) र बिहानको समयमा कपालभाति, वज्रासन वा पवनमुक्तासनजस्ता योग अभ्यास गर्नाले पाचन शक्ति बलियो हुन्छ।
यदि दसैंपछि ग्यास्ट्रिक, एसिडिटी, पेट दुख्ने वा पखाला लाग्ने समस्या लगातार देखNएमा चिल्लो–पिरो खानेकुरा पूर्ण रूपमा त्यागी चिकित्सकको सल्लाह लिनु उपयुक्त हुन्छ।
अन्य समाचारहरु
