कार्तिक १९ गते, २०८३ मा प्रकाशित
काठमाडौँ। नेपाल प्रहरीको नेतृत्वमा अप्रत्याशित परिवर्तन भएको छ। सरकारले प्रहरी महानिरीक्षक (आईजीपी) दानबहादुर कार्कीलाई जिम्मेवारीबाट हटाएर प्रधानमन्त्रीको विशेष सुरक्षा सल्लाहकार बनाएको छ भने एआईजी डा. मनोजकुमार केसीलाई प्रहरी महानिरीक्षकमा बढुवा गरेको छ। बुधबार बसेको मन्त्रिपरिषद् बैठकको यो निर्णयसँगै प्रहरी नेतृत्व परिवर्तनको कारण र त्यसपछाडिका घटनाक्रमबारे बहस सुरु भएको छ।
सरकारका प्रवक्ता सस्मित पोखरेलले कार्कीलाई पदबाट हटाइएको नभई जिम्मेवारी परिवर्तन गरिएको बताएका छन्। प्रधानमन्त्रीलाई सुरक्षा मामिलामा परामर्श दिन आईजीपीस्तरको विशेष सुरक्षा सल्लाहकार पद सिर्जना गरिएको उनको भनाइ छ। तर, प्रहरी नेतृत्व परिवर्तनको समय र त्यसअघि विकसित घटनाक्रमले यो निर्णयलाई सामान्य प्रशासनिक फेरबदलका रूपमा मात्रै हेर्न कठिन बनाएको छ।
कार्कीको जिम्मेवारी परिवर्तन हुनुको प्रमुख कारणमध्ये इनाम सापकोटा प्रकरणलाई हेरिएको छ। सापकोटासम्बन्धी अनुसन्धान र प्रधानमन्त्री सचिवालयसँग प्रहरी नेतृत्वको बढ्दो असमझदारीले यस निर्णयमा भूमिका खेलेको सरकारी तथा प्रहरी स्रोतहरूको दाबी छ।
सापकोटासँग प्रधानमन्त्रीका राजनीतिक सल्लाहकार कुमार बेनको सम्पर्क र सापकोटाबाट बरामद मोबाइल फोन दुई दिनसम्म बेनको घरमा रहेको भन्ने विषय सार्वजनिक भएपछि विवाद थप चर्किएको थियो। उक्त घटनाबारे कार्कीले प्रधानमन्त्रीलाई जानकारी गराएपछि सचिवालयसँगको सम्बन्ध थप तनावपूर्ण बनेको स्रोतहरूको दाबी छ।
अनुसन्धानका क्रममा बरामद डिजिटल प्रमाणको सुरक्षा र त्यसमा सम्भावित अनधिकृत पहुँचबारे उठेका प्रश्नले प्रहरी नेतृत्वमाथि थप दबाब सिर्जना गरेको देखिन्छ। यद्यपि, मोबाइल प्रकरणमा उठेका सबै दाबी स्वतन्त्र रूपमा पुष्टि भइसकेका छैनन्।
केही व्यक्तिलाई तत्काल पक्राउ गर्न प्रधानमन्त्री सचिवालयबाट निर्देशन आउने गरेको र त्यस्ता निर्देशनमा कार्कीले कानुनी आधार तथा प्रक्रियाको प्रश्न उठाउने गरेको स्रोतहरूको भनाइ छ।
पूर्वप्रधानन्यायाधीश चोलेन्द्रशमशेर जबरा तथा पत्रकार किशोर श्रेष्ठलाई पक्राउ गर्ने विषयमा प्रहरी नेतृत्व र राजनीतिक तहबीच मतभेद रहेको दाबीसमेत गरिएको छ। प्रहरी अनुसन्धान र पक्राउ प्रक्रियामा कानुनी आधारलाई प्राथमिकता दिनुपर्ने प्रहरी नेतृत्वको अडान र राजनीतिक तहबाट आउने दबाबबीच असमझदारी बढेको स्रोतहरूको भनाइ छ।
पत्रकार विश्वमणि सुवेदीलाई नियन्त्रणमा लिइएको तथा सञ्चारमाध्यममा प्रहरीले छापा मारेको घटनाले पनि प्रहरी नेतृत्व र सञ्चार क्षेत्रबीच विवाद बढाएको थियो। त्यसैगरी, निर्वाचन प्रहरीका लागि पोसाक खरिदमा अनियमितता भएको विषयमा समेत कार्की नेतृत्वमाथि प्रश्न उठेको थियो।
यी घटनाक्रमले प्रहरी संगठनको व्यावसायिक स्वायत्तता, राजनीतिक हस्तक्षेप र कानुनी प्रक्रियाको पालनाबारे बहसलाई थप तीव्र बनाएका छन्।
नवनियुक्त प्रहरी महानिरीक्षक डा. मनोजकुमार केसी अनुसन्धान क्षेत्रमा अनुभव भएका प्रहरी अधिकारी हुन्। उनले यसअघि केन्द्रीय अनुसन्धान ब्युरो (सीआईबी), अपराध अनुसन्धान विभाग तथा काठमाडौं उपत्यका अपराध अनुसन्धान कार्यालयलगायत निकायमा जिम्मेवारी सम्हालिसकेका छन्।
सरकारले कार्कीको जिम्मेवारी परिवर्तनलाई प्रशासनिक निर्णय भने पनि त्यसको पृष्ठभूमिमा इनाम सापकोटा प्रकरण, प्रधानमन्त्री सचिवालयसँगको असमझदारी र विभिन्न अनुसन्धानका विषय जोडिएको स्रोतहरूको दाबी छ।
अब मुख्य प्रश्न प्रहरी नेतृत्व परिवर्तनको औपचारिक कारणमा मात्रै सीमित छैन। प्रहरीको अनुसन्धान प्रक्रिया कति स्वतन्त्र रहन्छ, राजनीतिक तहबाट आउने निर्देशनको सीमा के हुन्छ र प्रहरी संगठनको व्यावसायिक निष्पक्षता कसरी कायम गरिन्छ भन्ने विषय पनि उत्तिकै महत्वपूर्ण बनेका छन्।
अन्य समाचारहरु
