
काठमाडाैं, ३ मंसिर । आज विश्व शाैचालय दिवस हाे, जुन बिभिन्न कार्यक्रम गरी विश्वभरी मनाइदैँछ । शौचालय घरको सबैभन्दा संवेदनशील र छिट्टै कीटाणु फैलिने स्थान हो। यसलाई सफा, स्वस्थ र सुगन्धित राख्न नियमित सरसफाइका साथै केही घरेलु तथा व्यावहारिक उपायहरू अपनाउन सकिन्छ।
नियमित सरसफाइको तालिका
दैनिक फ्लस र ब्रसको प्रयोग: प्रत्येक प्रयोगपछि राम्रोसँग फ्लस गर्ने बानी बसाल्नुपर्छ। कम्तीमा दिनको एकपटक ट्वाइलेट ब्रसको सहायताले प्यान वा कमोडको भित्री भाग सफा गर्दा पहेँलो दाग र दुर्गन्ध जम्न पाउँदैन।


हप्तामा एकपटक गहिरो सरसफाइ: हप्ताको एक दिन ट्वाइलेट क्लिनर वा डिस्इन्फेक्टेन्ट प्रयोग गरी भित्ताको टायल, भुइँ, सिङ्क र धाराहरू राम्ररी सफा गर्नुपर्छ। कमोडको बिर्को (Seat cover) र फ्लस ह्यान्डलमा सबैभन्दा बढी कीटाणु हुने भएकाले तिनलाई विशेष ध्यान दिएर पुछ्नुपर्छ।

ट्वाइलेट ब्रसको सरसफाइ: शौचालय सफा गरिसकेपछि ब्रसलाई पनि सफा पानीले पखालेर ओभानो हुन दिनुपर्छ। भिजेको ब्रस सिधै होल्डरमा राख्दा त्यहाँबाट दुर्गन्ध आउन सक्छ।
दुर्गन्ध हटाउने घरेलु उपायहरू
रासायनिक रूम फ्रेसनरको सट्टा प्राकृतिक र घरेलु सामग्री प्रयोग गर्दा स्वास्थ्यमा असर पर्दैन र दुर्गन्ध पनि प्रभावकारी रूपमा हट्छ:

बेकिङ सोडा र भिनेगर: कमोडमा आधा कप बेकिङ सोडा छर्केर त्यसमाथि एक कप सेतो भिनेगर खन्याउनु होस्। यसबाट निस्कने फिँजलाई १५–२० मिनेट त्यत्तिकै छाडेर ब्रसले घोट्नुहोस् र फ्लस गर्नुहोस्। यसले दुर्गन्ध हटाउनुका साथै पहेँलो दाग र कीटाणु पनि नष्ट गर्छ।


कागतीको प्रयोग: कागतीमा प्राकृतिक अम्लीय गुण र मीठो सुगन्ध हुन्छ। कागतीको रस पानीमा मिसाएर स्प्रे गर्दा वा काटिएको कागतीको टुक्रा शौचालयको कुनामा राख्दा चिस्यानको गन्ध हराउँछ।
कपुर र ल्वाङ: कपुरका केही डल्ला र ५–७ वटा ल्वाङ एउटा सानो खुला कचौरामा राखेर शौचालयको कुनामा राख्नुहोस्। कपुरको बास्नाले दुर्गन्ध सोस्छ भने ल्वाङले कीरा र झिँगा टाढा राख्छ।
एसेन्सियल आयल : टिस्यु पेपरको भित्री कार्डबोर्ड रोलमा ल्याभेन्डर, लेमनग्रास वा युकलिप्टस आयलका ४–५ थोपा हाल्नुहोस्। टिस्यु घुमाउँदा कोठाभरि हल्का सुगन्ध फैलिन्छ।
हावा आवतजावत र ओसिलोपन नियन्त्रण
एक्जस्ट फ्यान र झ्याल: शौचालयमा दुर्गन्ध आउनुको मुख्य कारण हावा थुनिनु र ओसिलोपन रहनु हो। प्रयोग गरेपछि केही समय एक्जस्ट फ्यान चलाउने वा झ्याल खुला राख्ने गर्नुपर्छ।

भुइँ सुख्खा राख्ने: नुहाए पछि वा पानी चलाए पछि वाइपरको प्रयोग गरी भुइँको पानी तुरुन्तै तार्नुपर्छ। पानी जम्दा ढुसी पलाउने र नमीको गन्ध आउने समस्या हुन्छ।
ड्रेनेज र पाइपको स्याहार
ड्रेन कभर र जाली: पानी बग्ने नाली मा जम्मा हुने कपाल र फोहोर नियमित सफा गर्नुपर्छ। नालीबाट ढलको गन्ध आउन नदिन ‘एन्टी-स्मेल ड्रेन कभर’ जडान गर्नु उपयुक्त हुन्छ।
तातो पानीको प्रयोग: महिनाको एकपटक नालीमा थोरै बेकिङ सोडा हालेर उम्लिएको तातो पानी खन्याउँदा पाइपभित्र जमेको चिल्लो र फोहोर पग्लिएर जान्छ।

अन्य साना तर महत्त्वपूर्ण बानीहरू
बिर्को बन्द गरेर फ्लस गर्ने: कमोड फ्लस गर्दा सधैँ बिर्को बन्द गर्नुपर्छ। खुला राखेर फ्लस गर्दा पानीका स-साना थोपाहरूसँगै कीटाणु हावामा फैलिन्छन्।
डस्टबिनको व्यवस्थापन: शौचालयमा सधैँ बिर्को भएको डस्टबिन राख्ने र त्यसमा जम्मा भएको फोहोर (विशेष गरी टिस्यु पेपर वा स्यानिटरी प्याड) दैनिक खाली गर्ने बानी बसाल्नुपर्छ।
ओसिलो तौलिया नराख्ने: प्रयोग गरिसकेको भिजेको तौलिया लामो समयसम्म बाथरुमभित्रै झुन्ड्याएर राख्दा त्यसबाट पनि दुर्गन्ध फैलिन सक्छ।




