माघ १८ गते, २०८२ मा प्रकाशित
काठमाडौँ । चिकित्सा विज्ञानको क्षेत्रमा नयाँ बिहानी उदाएको छ । गुगल डिपमाइन्डका अनुसन्धानकर्ताहरूले एउटा कृत्रिम बुद्धिमत्ता उपकरण विकास गरेका छन् जुन रोगहरूको लुकेका आनुवंशिक कारणहरू पत्ता लगाउन कोसेढुङ्गा साबित हुने दाबी गर्छन् । अल्फाजेनोम भनिने यो उपकरणले वैज्ञानिकहरूलाई हाम्रो शरीर भित्रका जीनहरू कसरी काम गर्छन् र तिनीहरूमा भएका सानातिना त्रुटिहरूले कसरी गम्भीर रोगहरू निम्त्याउन सक्छन् भनेर बुझ्न मद्दत गर्नेछ।
मानव शरीरको खाका, जीनोम, लगभग ३ अर्ब डीएनए अक्षर जोडीहरू मिलेर बनेको छ, जुन जी, टी, सी, र ए को लागि कोड गरिएको छ । अहिलेसम्म, वैज्ञानिकहरूको बुझाइ यस कोडको केवल २ प्रतिशतमा सीमित थियो, जसले हाम्रो शरीरको लागि प्रोटीनहरू सिर्जना गर्दछ । बाँकी ९८ प्रतिशत, ‘नन-कोडिङ’ जीनोम भनेर चिनिन्छ, लामो समयदेखि रहस्य नै रहेको छ । अल्फाजेनोमले यो विशाल र अनपेक्षित भागको अन्वेषण गर्नेछ ।
यो एआई उपकरणले डीएनएमा हुने परिवर्तन वा उत्परिवर्तनले जीन नियमनलाई कसरी असर गर्छ भनेर भविष्यवाणी गर्दछ । यो भोल्युम नियन्त्रण बटन जस्तै हो, जसले शरीरको कुन कोषमा जीन कहिले सक्रिय हुनेछ र कति गतिविधि गरिनेछ भनेर निर्धारण गर्दछ ।
मुटु रोग, अटोइम्यून विकार, मानसिक स्वास्थ्य समस्या र धेरै प्रकारका क्यान्सरहरू यी जीन नियन्त्रण प्रणालीहरूमा खराबीसँग प्रत्यक्ष रूपमा जोडिएका छन् । तर अरबौं अक्षरहरूको कोडमा एउटा सानो दोष फेला पार्नु घाँसको ढिस्कोमा सुई फेला पार्नु जस्तै कठिन काम थियो ।
अल्फाजेनोमलाई मानव र मुसाको विशाल आनुवंशिक डाटाबेसमा तालिम दिइएको छ । यसको अद्वितीय विशेषता यसले एकैसाथ १० लाख डीएनए अक्षरहरूको विश्लेषण गर्न सक्छ । डीपमाइन्ड अनुसन्धानकर्ता नताशा लाटिशेभाका अनुसार, यो उपकरणले जीवनको यो जटिल कोडको हाम्रो बुझाइलाई उल्लेखनीय रूपमा तीव्र बनाउनेछ, जसले गर्दा क्यान्सर जस्ता रोगहरूले शरीरमा कसरी जरा गाड्छन् भनेर बुझ्न सजिलो हुनेछ ।
यस प्रविधिका फाइदाहरू रोग पत्ता लगाउनमा मात्र सीमित छैनन् । यो नयाँ जीन थेरापीहरू विकास गर्न पनि उपयोगी हुनेछ । अनुसन्धानकर्ताहरूले अब नयाँ डीएनए अनुक्रमहरू सिर्जना गर्न सहज हुनेछन्, जसले शरीरको बाँकी भागलाई असर नगरी शरीरको एक विशेष भाग, जस्तै कलेजो कोषहरूमा जीन सक्रिय गर्न सक्ने बताइएको छ ।
विज्ञहरूले यो प्रविधिले चिकित्सा विज्ञानमा ‘चरण परिवर्तन’ ल्याउने विश्वास गर्दछन् । युनिभर्सिटी कलेज लन्डनका प्रोफेसर मार्क मन्सुरका अनुसार, यो उपकरणले क्यान्सरको कारणहरूमा उनीहरूको अनुसन्धानमा क्रान्तिकारी परिवर्तन ल्याएको छ । यद्यपि, वैज्ञानिकहरू यो पनि भन्छन् कि यी एआई भविष्यवाणीहरूलाई वास्तविकतामा पूर्ण रूपमा अनुवाद गर्न विश्वव्यापी वैज्ञानिक समुदायबाट थप काम आवश्यक छ ।
#AlphaGenom #डीएनएरिडिङ #एआईटेक्नोलोजी #प्रविधिसमाचार #TechUpdate #ArghakhanchiCom #Arghakhanchidotcom #ArghakhanchiComHD
