चीनले हतार गरेर किन बनायो त एआईको अलग्गै विश्व संगठन ?

बेइजिङ, ८ साउन । यो वास्तविक विश्व भूराजनीतिक सन्देश सहितको कृत्रिम बुद्धिमत्ता शिखर सम्मेलन थियो।

अहिले यसको बारेमा विश्वव्यापी रूपमा नयाँ बहस सुरू भएको छ कि चीनले किन एआइका बारेमा नयाँ गठबन्धन बनायो त ? के अमेरिकालाई चीनले सामुहिक रूपमा प्रतिबाद गर्नका लागि एआईका बारेमा अलग्गै विश्व संगठन बनाउन हतार गरयो ? यसका बारेमा बहस सुरू भएको छ ।
चिनियाँ राष्ट्रपति सी जिनपिङले शुक्रबार देशहरूलाई कृत्रिम बुद्धिमत्तामा सहकार्य गर्न र कुनै पनि देशले प्रविधिमा प्रभुत्व जमाउन नपरोस् भन्ने कुरा सुनिश्चित गर्न आग्रह गरेका थिए ।

खासमा गत शुक्रबार सांघाईमा भएको एक प्रमुख प्राविधिक सम्मेलनमा सीले भनेका थिए, ‘अब एआई एउटै राष्ट्रको स्वामित्वमा रहन सक्दैन, यो विश्व स्वामित्वको सामुहिक कुरा हो ।’

चीनले अमेरिकाको पराक्रमलाई प्रतिद्वन्द्वी बनाउने अत्याधुनिक प्रविधि प्रदर्शन गरेको थियो । दुवै देशहरू प्रविधि र एआई प्रभुत्वको लागि लडाइँमा छन् र यी क्षेत्रहरूमा एकअर्काको प्रगतिलाई एक अर्कालाई रोक्ने जानाजानी प्रयासको रूपमा हेर्छन्।

चिनियाँ एआई मोडेलहरूले विश्वव्यापी रूपमा स्थान प्राप्त गर्दै जाँदा बेइजिङले आफूलाई नयाँ विश्वव्यापी एआई अर्डरको नेताको रूपमा प्रस्तुत गरिरहेको देखिन्छ । द्रुत गतिमा विकसित हुँदै गएको प्रविधिको विकास र नियमनमा अमेरिकाको प्रभावलाई चुनौती दिँदै उ अगाडी बढेको देखिन्छ ।

त्यो रणनीतिको मुटुमा २९ राष्ट्रहरूको नयाँ गठबन्धन छ, जुन चीनले बिहीबार घोषणा गरेको थियो, जसलाई विश्व कृत्रिम बुद्धिमत्ता सहयोग संगठन (वाइको) भनिएको छ, एक उच्च स्तरीय कार्यक्रममा जहाँ सहभागीहरूमा संयुक्त राष्ट्र संघका महासचिव एन्टोनियो गुटेरेस पनि थिए।

सांघाईमा आयोजित विश्व कृत्रिम बुद्धिमत्ता सम्मेलनलाई सम्बोधन गर्दै सीले विभिन्न मुलुकहरूलाई ओपन सोर्स एआईले प्रदान गरेको ऐतिहासिक अवसरलाई आत्मसात गर्न आह्वान गरे।

उनले नयाँ ऐतिहासिक अन्याय सिर्जना हुन नदिन विकासोन्मुख मुलुकहरूका लागि एआई क्षमता विकासमा समान पहुँच सुनिश्चित गर्न चीनले भूमिका खेलेको बताए। साथै, उनले अफ्रिका, ल्याटिन अमेरिका र एसियाका मुलुकहरूसँग सहकार्य जारी राख्ने बेइजिङको योजनाबारे पनि जानकारी गराए।

‘एआईको विकास कुनै एक देशको एकल प्रयास नभई अन्तर्राष्ट्रिय सहकार्यको एक समन्वयात्मक प्रयास हुनुपर्छ,’ सीले भनेका थिए, ‘हामीले एआईको क्षेत्रमा राष्ट्रिय सुरक्षाको अवधारणालाई आवश्यकताभन्दा बढी विस्तार गर्ने वा एउटा देशको सुरक्षालाई अर्को देशको सुरक्षाभन्दा माथि राख्ने कार्यको संयुक्त रूपमा विरोध गर्नुपर्छ।’

एआई सम्बन्धी जन केन्द्रित दृष्टिकोण अपनाउनु पर्ने कुरामा पनि जोड दिए। यस्तो दृष्टिकोणले नियमन, प्राविधिक निगरानी, ​​पूर्व चेतावनी र आपतकालीन प्रतिकार्य प्रणालीजस्ता सुरक्षा उपायहरू अपनाएर ‘एआई सधैं मानिसको नियन्त्रणमा रहने’ सुनिश्चित गर्नु पर्नेमा जोड दिएका छन ।

वाइको के हो ः

बेइजिङले गत वर्षदेखि नै विश्वव्यापी एआई गठबन्धनको वकालत गर्दै आएको थियो तर यो अन्तर सरकारी संस्थाको औपचारिक गठन भने १६ जुलाईमा भएको हो।

यसका घोषित उद्देश्यहरूमा अन्तर्राष्ट्रिय सहकार्यलाई प्रवर्द्धन गर्नु र विभिन्न देशहरूमा एआईसम्बन्धी नियमनको विकास गर्नु समावेश छ, जसले यो प्रविधि मानिसका लागि लाभदायक र सुरक्षित छ भन्ने सुनिश्चित गरोस्।

सांघाईमा मुख्यालय रहेको वाइकोका २९ संस्थापक सदस्य राष्ट्रहरूमा इन्डोनेसिया, ब्राजिल, मलेसिया, दक्षिण अफ्रिका, सेनेगल, रुस र पाकिस्तानलगायतका धेरै प्रमुख राष्ट्रहरू समावेश छन्। विश्लेषकहरूका अनुसार संयुक्त राष्ट्र संघमा एआईसम्बन्धी नीतिहरू कसरी तर्जुमा गरिन्छन् भन्ने कुरालाई प्रभाव पार्न बेइजिङले यो गठबन्धनको उपयोग गर्ने सम्भावना छ।