आषाढ़ ७ गते, २०८३ मा प्रकाशित
काठमाडौं, ७ असार । सारा विश्वलाई हल्लाएको कोरोनाभाइरस महामारीको बारेमा एउटा ठूलो खुलासा भए पछि नयाँ बहस सुरू भएको छ।
अमेरिकी गुप्तचर निकायको निर्देशक पदबाट केही दिन अघि राजीनामा दिने घोषणा गरेकी तुलसी गब्बार्डले गत बिहीबार कोरोनाभाइरसको बारेमा एउटा महत्त्वपूर्ण खुलासा गरेकी थिइन, जो अहिले निकै नै बहसको बिषय बनेको छ ।
उनले भनिन् कि, पूर्व अमेरिकी राष्ट्रपति जो बाइडेनका प्रमुख चिकित्सा सल्लाहकार एन्थोनी फौसीले चीनको वुहानमा रहेको प्रयोगशालालाई आर्थिक सहयोग गरेका थिए, जहाँबाट कोरोनाभाइरस महामारीको उत्पत्ति भएको थियो।
अमेरिकी राष्ट्रिय गुप्तचर निर्देशक तुलसी गब्बार्डले हालै अमेरिकाद्वारा वित्त पोषित जैविक प्रयोगशालाहरूसँग सम्बन्धित धेरै कागजातहरू सार्वजनिक गरेकी छिन्।
उनले यो पनि भनिन् कि यी कागजातहरूले अमेरिकी राष्ट्रिय एलर्जी र संक्रामक रोग संस्थानका पूर्व निर्देशक एन्थोनी फौसीले कोभिड १९ महामारीको सुरुवातमा गुप्तचर मूल्याङ्कनहरूलाई प्रभाव पारेको देखाएको छ र पछि कांग्रेस समक्ष शपथ लिएर त्यस्ता सम्बन्धहरूलाई अस्वीकार गरेको छ।
यो दस्तावेज राष्ट्रिय गुप्तचर निर्देशकको कार्यालय (ओडीएनआई) द्वारा जारी गरिएको हो। गब्बार्डको यो कदमले ट्रम्प प्रशासनको महामारीको उत्पत्तिको पुनः परीक्षण गर्ने र विश्वव्यापी स्वास्थ्य संकटको समयमा अमेरिकी सरकारी निकाय, वैज्ञानिक र गुप्तचर अधिकारीहरूको भूमिकाको अनुसन्धान गर्ने प्रयासमा एक प्रमुख कदम हो।
ग्याबार्डका अनुसार भर्खरै जारी गरिएका कुराकानी र कागजातहरूले राष्ट्रिय एलर्जी तथा संक्रामक रोग संस्थान (एनआईएआईडी) का निर्देशकको रूपमा काम गर्दा फौसीले भाइरस प्राकृतिक रूपमा उत्पन्न भएको हो वा चीनको वुहानको प्रयोगशालाबाट आएको भन्ने बहस चलिरहेको बेला गुप्तचर अधिकारीसँग कसरी अन्तरक्रिया गरेका थिए भन्ने कुरा खुलासा गरेको छ ।
गब्बार्डले भनिन्, ‘कोभिड १९ महामारीले हाम्रा लाखौं अमेरिकी साथीहरू र विश्वभरका अनगिन्ती मानिसहरूलाई ठूलो कठिनाइ निम्त्याएको छ। वर्षौंको झूट, सेन्सरशिप र ढाकछोप पछि अमेरिकी जनता पारदर्शिता, सत्य र जवाफदेहिताको हकदार छन्।’ उनले डा. फौसी जस्ता राजनीतिक रूपमा प्रेरित नेताहरूले आफ्नै गल्ती र शक्तिको दुरुपयोग लुकाएको आरोप लगाइन्।
‘जानकारीमा हेरफेर गरियो, कांग्रेसलाई झूट बोलियो र देशलाई सुरक्षित राख्नको लागि महत्त्वपूर्ण जानकारीमा पहुँच सीमित गरेर राष्ट्रपति निर्वाचितको छविलाई कमजोर पारियो।’
ओडीएनआईले भन्यो कि, राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पको पारदर्शिता निर्देशन अनुसार यसले वर्गीकृत कागजातहरू अवर्गीकृत गर्न १ वर्ष लामो समीक्षा प्रक्रिया सञ्चालन गर्यो। यस प्रक्रियाको क्रममा अनियमितताहरू उजागर गर्ने अधिकारीहरूबाट भनाई सङ्कलन गरिएको थियो। तर, यी अधिकारीहरूले भाइरसको उत्पत्तिको आधिकारिक मूल्याङ्कन माथि प्रश्न उठाएकोमा उनीहरू माथि बदला लिइएको आरोप लगाएका छन।
ओडीएनआईले फौसीको गुप्तचर अधिकारीहरूसँग राम्रो सम्बन्ध रहेको दाबी गरेको छ, जसले गर्दा उनलाई कोभिड १९ को उत्पत्तिको बारेमा छलफलमा प्रमुख भूमिका खेल्न अनुमति मिलेको हो । फौसीले गुप्तचर एजेन्सीहरूले परामर्श गरेका विज्ञहरूको बारेमा सुझावहरू प्रदान गरेको र पछि सार्वजनिक रूपमा वैज्ञानिक सहमतिको रूपमा प्रस्तुत गरिएका मूल्याङ्कनहरू तयार गर्न मद्दत गरेको आरोपसमेत लागेको छ ।
जुलाई २०२१ को एक गुप्तचर समुदायको इमेलले अधिकारीहरूले फौसीको सुझावलाई अगाडि बढाउन चाहेको बताएको थियो किनभने उनलाई वर्तमान र ऐतिहासिक अनुसन्धानको बारेमा प्रशस्त ज्ञान भएको विशेषज्ञको रूपमा हेरिएको थियो र जसलाई वास्तविक कोरोनाभाइरस विशेषज्ञहरू को हुन् भनेर धेरै मानिसहरू भन्दा राम्रोसँग थाहा थियो।
तत्कालीन बाइडेन प्रशासनले कोभिड–१९ को उत्पत्तिको बारेमा ९० दिने समीक्षा बैठक आयोजना गरेको थियो। कागजातहरूले संकेत गर्दछ कि २०२१ मा, गुप्तचर अधिकारीहरूले ९० दिने समीक्षाको क्रममा फौसीले सिफारिस गरेका एक वैज्ञानिकलाई पहुँच दिने बारेमा छलफल गरेका थिए। आन्तरिक पत्राचारले उनलाई विषय विशेषज्ञको रूपमा वर्णन गरेको थियो, जसको सिफारिसहरू समीक्षा प्रक्रियाको लागि आवश्यक मानिएको थियो।
२०२४ मा कोरोनाभाइरस महामारी सम्बन्धी हाउस सेलेक्ट उपसमिति समक्ष आफ्नो बयानमा फौसीले भाइरल अनुसन्धानको बारेमा गुप्तचर एजेन्सीहरूसँगको कुराकानीको ज्ञानलाई अस्वीकार गरेका छन । प्रतिवेदनमा भनिएको छ कि कागजातहरूले गुप्तचर अधिकारीहरू र कोभिड १९ को उत्पत्तिको अनुसन्धान गर्नेहरू बीच धेरै कुराकानीहरू देखाउँछन्। त्यस समयमा केही सरकारी सञ्चारहरूले भाइरस प्रयोगशालामा सिर्जना गरिएको दाबीलाई खारेज गरेका थिए जबकि अरूले प्रयोगशाला दुर्घटना परिदृश्य र वुहान इन्स्टिच्युट अफ भाइरोलोजीको क्षमताहरूको जाँच गरेका थिए ।
मे २०२० मा लरेन्स लिभरमोर राष्ट्रिय प्रयोगशालाले तयार पारेको मूल्याङ्कनले वुहानमा प्रयोगशालामा परिमार्जित कोरोना भाइरसको आकस्मिक फैलावटको लागि अवस्थाहरू अवस्थित रहेको निष्कर्ष निकालेको थियो र प्रयोगशाला र प्राकृतिक उत्पत्तिको परिकल्पनालाई समान महत्त्व दिएको थियो। ओडीएनआई विज्ञप्तिमा प्रयोगशाला चुहावट परिकल्पनालाई समर्थन गर्ने गुप्तचर विश्लेषकहरूलाई उत्पीडन गरिएको, किनारा लगाइएको वा असहमति राय व्यक्त गर्नबाट रोकिएको भन्ने अनियमितताहरू खुलासा गर्ने अधिकारीहरूबाट आरोपहरू पनि समावेश छन्।
तुलसी गब्बार्डले भनिन् कि यी मध्ये धेरै उजुरीहरू थप समीक्षाको लागि इन्टेलिजेन्स कम्युनिटी इन्स्पेक्टर जनरललाई पठाइएको छ। कोभिड १९ को उत्पत्ति महामारीको सबैभन्दा विवादास्पद मुद्दाहरू मध्ये एक हो। अमेरिकी गुप्तचर एजेन्सीहरू लामो समयदेखि विभाजित छन्, केहीले यो जनावरहरूबाट प्राकृतिक रूपमा फैलिएको विश्वास गर्छन् भने अरूले प्रयोगशालासँग सम्बन्धित घटनालाई बढी सम्भावित कारण मान्छन्।
अन्य समाचारहरु
