भाद्र १६ गते, २०८३ मा प्रकाशित
काठमाडौँ, १६ भदौ । रसुवास्थित भोटेकोशीमा आएको बाढीले धेरैलाई परिवारविहीन र घरबारविहीन बनाएको छ।
बाढीपहिरोका कारण उत्पन्न यस्तो सङ्कटको समयमा मुख्य समस्या भनेकै खानेपानीको हुन्छ। खानेपानीका परम्परागत स्रोतहरू पुरिने वा सुक्ने र तत्काल अन्य विकल्प नहुँदा मानिसहरू धमिलो तथा दूषित पानी पिउन बाध्य हुन्छन्। दूषित पानीको प्रयोगले तत्कालै विभिन्न जलजन्य रोगहरू फैलिने र दीर्घकालीन स्वास्थ्य समस्या उत्पन्न हुने जोखिम रहन्छ।
यस्तो अवस्थामा शुद्ध खानेपानीको व्यवस्था हुनु अत्यन्तै आवश्यक छ। यदि सोझै शुद्ध पानी उपलब्ध नभएमा उपलब्ध पानीलाई शुद्ध बनाएर मात्र प्रयोग गर्नुपर्छ। शुद्ध पानीको अभावमा देखिने स्वास्थ्य समस्या, यसबाट लाग्ने रोगहरू र पानी शुद्धीकरण गर्ने तरिकाहरू तल प्रस्तुत गरिएको छ ।
सुरूमा, सफा पानी नहुँदा देखिने प्रमुख समस्याहरू यस्ता हुनेछन्
सरुवा तथा जलजन्य रोगहरूको प्रकोप:
हैजा (Cholera) र झाडापखाला: दूषित पानीमा हुने जीवाणुका कारण तीव्र गतिमा झाडापखाला र हैजा फैलिन सक्छ।
टाइफाइड र जुका पर्नु: दूषित पानीका माध्यमबाट टाइफाइड, आउँ (Dysentery) तथा पेटमा जुका पर्ने समस्या हुन्छ।
हेपाटाइटिस ‘ए’ र ‘ई’: पानीको प्रदूषणले कलेजोमा असर गर्ने भाइरल हेपाटाइटिस फैलिने जोखिम उच्च हुन्छ।
छाला तथा आँखाको संक्रमण:
फोहोर पानीले नुहाउँदा वा मुख धुँदा छाला कन्याउने, डाबर आउने, घाउ-खटिरा निस्कने र आँखा पाक्ने (Conjunctivitis) जस्ता समस्या देखिन्छन्।
कुपोषण र जलवियोजन (Dehydration):
लगातार झाडापखाला र बान्ता हुनाले शरीरमा पानी र लवणको मात्रा कमी भई ‘डिहाइड्रेसन’ हुन्छ, जसले बालबालिका र वृद्धवृद्धामा कुपोषण र ज्यानै जाने जोखिम बढाउँछ।
व्यक्तिगत सरसफाइमा कमी:
पर्याप्त पानी नहुँदा हात धुन, महिलाहरूले महिनावारीका बेला सरसफाइ राख्न र शौचालय प्रयोग गर्न कठिनाइ भई अन्य संक्रमणको खतरा बढ्छ।
समस्या समाधानका व्यावहारिक उपायहरू
पानीको शुद्धीकरण (Purification):
उमाल्ने: पानीलाई कम्तीमा ५ देखि १० मिनेटसम्म मज्जाले उमालेर सेलाएपछि मात्र पिउने।
पियुष वा क्लोरिन प्रयोग: उमाल्ने सुविधा नभएमा पानीमा क्लोरिन ट्याब्लेट वा ‘पियुष’ जस्ता झोल औषधि तोकिएको मात्रामा हालेर ३० मिनेटपछि मात्र प्रयोग गर्ने।
सोधिस (SODIS) विधि: सफा र पारदर्शी प्लास्टिकको बोतलमा पानी भरेर ६-७ घण्टा कडा घाममा राखेर पनि कीटाणुमुक्त बनाउन सकिन्छ।
सुरक्षित भण्डारण:
शुद्धीकरण गरिएको पानीलाई सधैँ सफा, ढक्कन भएको भाँडोमा राख्ने। भाँडोबाट पानी झिक्दा सफा डाडु वा ह्यान्डल भएको जगको प्रयोग गर्ने ताकि हात पानीमा नडुबोस्।
वैकल्पिक स्रोतको खोज र व्यवस्थापन:
राहतका रूपमा आउने बोतलको पानी वा ट्याङ्करको पानी प्रयोग गर्दा शुद्धताको पक्का गर्ने।
व्यक्तिगत सरसफाइ र सचेतना:
खाना खानुअघि, खुवाउनुअघि र शौचालय प्रयोग गरेपछि साबुनपानी वा स्यानिटाइजरले राम्ररी हात धुने।
जीवनजल (ORS) को प्रयोग: झाडापखाला लागेमा तत्काल जीवनजल, नुन-चिनी-पानी वा झोल पदार्थ प्रशस्त पिउने।
अन्य समाचारहरु
