आश्विन १० गते, २०८३ मा प्रकाशित
काठमाडाैं, १० असाेज । चेपाङ चोनाम (न्वागी) पर्व नेपालका प्राकृतिक पूजा गर्ने अति सीमान्तकृत चेपाङ (प्रजा) समुदायको सबैभन्दा ठूलो र प्रमुख धार्मिक तथा सांस्कृतिक पर्व हो। चेपाङ भाषामा यसलाई ‘छोनाम’ र खस-नेपाली भाषामा ‘न्वागी’ भनिन्छ।
पर्वको मुख्य मान्यता र उद्देश्य
नयाँ अन्न ग्रहण गर्ने परम्परा: चेपाङ समुदायमा खेतबारीमा नयाँ पाकेको अन्न (जस्तै: घैया धान, काउनो, पिँडालु, निबुवा, घिरौला आदि) र फलफूल पितृ तथा प्रकृतिलाई नचढाई खानुहुँदैन भन्ने दृढ धार्मिक मान्यता छ।
प्रकृति र पितृ पूजा: प्रकृतिपूजक चेपाङहरूले आफूले गरेको दुःख-मेहनतको उपज स्वरूप नयाँ अन्न सर्वप्रथम भूमिलाई धन्यवाद दिँदै र पितृलाई अर्पण गरेर मात्रै आफूले प्रसादका रूपमा खान सुरुवात गर्छन्।
मनाउने समय
परम्परागत रूपमा यो पर्व भदौ महिनाको पूर्णिमा वा कुल अनुसार भदौ महिनाभर मनाउने चलन छ।
नेपाल चेपाङ सङ्घको पहलमा वि.सं. २०६३ देखि हरेक वर्ष भदौ २२ गतेलाई चेपाङहरूको राष्ट्रिय पर्वका रूपमा सामूहिक रूपमा उत्सवका साथ मनाउँदै आइएको छ।
पूजाविधि र परम्परा
झाँक्री (पान्दे/पाम्बे) को भूमिका: चोनामको अघिल्लो रात चेपाङ झाँक्री (जसलाई उनीहरूको भाषामा पान्दे भनिन्छ) ले ढ्याङ्ग्रो ठोक्दै, मन्त्र फलाक्दै रातभर पूजा गर्छन्।
बलि र आराधना: झाँक्रीले मन्त्रोच्चारण गर्दै कुखुराको बलि चढाउने र पितृ तथा प्रकृतिको पूजा गर्ने गर्छन्।
टीका तथा आशीर्वाद: पूजा सकिएपछि पान्देले नयाँ धानको टीका/प्रसाद लगाइदिन्छन् र त्यसपछि मात्र नयाँ अन्न खान योग्य मानिन्छ।
सामाजिक तथा सांस्कृतिक महत्त्व
सामूहिक भोज र उत्सव: यस दिन चेपाङ समुदायले कुनै काम नगरी घरमा नाताकुटुम्ब र पाहुनालाई निम्तो गरेर नयाँ अन्नको मिष्ठान्न परिकार खुवाउने र सुख-दुःख साट्ने गर्छन्।
गीत तथा नृत्य: युवा-युवतीहरू रातभर परम्परागत ढ्याङ्ग्रोको तालमा नाचगान र दोहोरी गायनमा रमाउँछन्।
सामाजिक सद्भाव: यस पर्वले चेपाङ समुदायबीच आत्मीयता, भाइचारा, सांस्कृतिक पहिचान र सामाजिक एकतालाई बलियो बनाउन मद्दत गर्दछ।
क्षेत्र र बिदाको व्यवस्था
चेपाङहरूको मुख्य बसोबास रहेका चितवन, मकवानपुर, धादिङ र गोर्खा जिल्लामा यो पर्व विशेष धूमधामका साथ मनाइन्छ।
चेपाङ समुदायको यो महत्त्वपूर्ण पर्वको सम्मान स्वरूप बागमती प्रदेश सरकारले चितवन, मकवानपुर र धादिङ जिल्लामा भदौ २२ गते सार्वजनिक बिदा दिने गरेको छ।
अन्य समाचारहरु
