आश्विन १२ गते, २०८३ मा प्रकाशित
काठमाडाैं, १२ असाेज । आज विश्व रेबिज दिवस पनि हो । रेबिज (Rabies) एक खतरनाक र प्राणघातक भाइरल रोग हो, जुन रेबिज भाइरस (Rabies virus) का कारणले हुन्छ। यो रोग मुख्यतया संक्रमित जनावर (विशेष गरी कुकुर, स्याल, ब्वाँसो, बाँदर, वा चमेरो) को र्यालमा हुन्छ र तिनीहरूले टोक्दा, कोपर्दा वा टोकेको घाउमा र्याल पर्दा मानिस वा अन्य जनावरमा सर्छ।
रेबिजको लक्षण देखा परिसकेपछि यो शतप्रतिशत घातक (मृत्यु हुने) हुन्छ। त्यसैले यसबाट बच्नु नै एक मात्र उत्तम उपाय हो। यहाँ रेबिजबाट बच्ने मुख्य उपायहरूका बारेमा जानकारी दिइएकाे छ ।
पूर्व-सावधानी (जनावरसँगको सम्पर्कमा ध्यान दिने)
घरपालुवा जनावरलाई खोप लगाउने: आफ्नो घरमा पालेका कुकुर, बिरालो आदि जनावरलाई नियमित रूपमा रेबिजविरुद्धको खोप (Anti-Rabies Vaccine) लगाउनुपर्छ।
अपरिचित र सडकका जनावरबाट टाढा रहने: छाडा वा अपरिचित जनावरलाई जिस्क्याउने, चलाउने वा छुन खोज्नु हुँदैन।
बालबालिकालाई सतर्क गराउने: बालबालिकालाई जनावरसँग खेल्दा सावधानी अपनाउन र जनावरले टोकेमा वा कोपरेमा तुरुन्तै अभिभावकलाई भन्न सिकाउनुपर्छ।
जनावरले टोकेमा वा कोपरेमा तुरुन्तै गर्नुपर्ने प्राथमिक उपचार
यदि कुनै जनावरले टोकेमा, कोपरेमा वा घाउमा चाटेमा तुरुन्त निम्न कदम चाल्नुपर्छ:
साबुन-पानीले सफा गर्ने: टोकेको वा कोपरेको ठाउँलाई बगिरहेको सफा पानी र साबुनले कम्तीमा १५ मिनेटसम्म राम्ररी धुनुपर्छ। यसले भाइरसको असरलाई धेरै हदसम्म कम गर्छ।
एन्टीसेप्टिक प्रयोग गर्ने: घाउ धोएपछि पोभिडोन-आयोडिन (Povidone-iodine) वा अल्कोहल युक्त एन्टीसेप्टिक लगाउनुपर्छ।
घाउ नबाँध्ने: टोकेको घाउलाई कसिलो गरी बाँध्नु वा पट्टी बाँध्नु हुँदैन, र घरेलु जडीबुटी, खुर्सानी वा मट्टितेल जस्ता चीजहरू घाउमा लगाउनु हुँदैन।
तुरुन्त स्वास्थ्य संस्था जाने र खोप (Vaccine) लगाउने
रेबिजविरुद्धको खोप (ARV): प्राथमिक उपचारपछि ढिलो नगरी नजिकैको अस्पताल वा स्वास्थ्य केन्द्रमा गएर चिकित्सकको सल्लाहअनुसार एन्टी-रेबिज भ्याक्सिन (Anti-Rabies Vaccine) लगाउनुपर्छ।
समयमै खोपको डोज पूरा गर्ने: डाक्टरले तोकेको तालिकाअनुसार खोपका सबै डोज समयमै पूरा गर्नुपर्छ (बिचैमा छाड्नु हुँदैन)।
इम्युनोग्लोबुलिन (Immunoglobulin): घाउ धेरै गहिरो वा गम्भीर छ भने डाक्टरको सल्लाहअनुसार रेबिज इम्युनोग्लोबुलिन (Rabies Immunoglobulin – RIG) पनि लगाउनुपर्न सक्छ।
अन्य समाचारहरु
