नोभेम्बर १९ मा विश्वः शीतयुद्धको औपचारिक अन्त्यको घोषणा भएकाे दिन

काठमाडाैं, ३ मंसिर । नोभेम्बर १९ को मितिमा विश्व राजनीति र इतिहासमा दूरगामी प्रभाव पार्ने विभिन्न महत्वपूर्ण घटनाहरू घटेका छन् । तीमध्ये प्रमुख राजनीतिक तथा ऐतिहासिक घटनाहरू निम्नानुसार छन्:

१९९८ – अमेरिकी राष्ट्रपति बिल क्लिन्टनमाथि महाभियोगको सुनुवाइ सुरु: मोनिका लेविन्स्की प्रकरणमा झुटो बयान दिएको र न्यायमा अवरोध पुर्‍याएको आरोपमा अमेरिकी तल्लो सदन (हाउस अफ रिप्रेजेन्टेटिभ्स) ले तत्कालीन राष्ट्रपति बिल क्लिन्टनविरुद्ध महाभियोगको सुनुवाइ सुरु गरेको थियो।

१९९० – शीतयुद्धको औपचारिक अन्त्यको घोषणा: नेटो र वार्सा सन्धिका नेताहरूले पेरिसमा पारम्परिक सशस्त्र बलसम्बन्धी सन्धिमा हस्ताक्षर गर्दै शीतयुद्ध अन्त्य भएको औपचारिक घोषणा गरेका थिए।

१९८५ – रेगन र गोर्बाचेभबीच पहिलो ऐतिहासिक भेटवार्ता: शीतयुद्धको तनाव उत्कर्षमा रहेकै बेला स्विट्जरल्यान्डको जेनेभामा अमेरिकी राष्ट्रपति रोनाल्ड रेगन र सोभियत संघका नेता मिखाइल गोर्बाचेभबीच पहिलो शिखर वार्ता सुरु भएको थियो।

१९७७ – इजिप्टका राष्ट्रपति अनवर सादातको इजरायल भ्रमण: इजिप्टका राष्ट्रपति अनवर सादात इजरायल भ्रमण गर्ने र त्यहाँको संसद (नेसेट) लाई सम्बोधन गर्ने पहिलो अरब राष्ट्रप्रमुख बनेका थिए। यसले इजरायल–इजिप्ट शान्ति सम्झौताको मार्ग प्रशस्त गरेको थियो।

१९४६– तीन देशलाई संयुक्त राष्ट्रसंघको सदस्यता: अफगानिस्तान, आइसल्यान्ड र स्विडेन औपचारिक रूपमा संयुक्त राष्ट्रसंघको सदस्य बनेका थिए।

१९२६ – लियोन ट्रोट्स्की पोलिटब्युरोबाट निष्कासित: सोभियत संघका प्रभावशाली नेता लियोन ट्रोट्स्कीलाई जोसेफ स्टालिनको समूहले कम्युनिस्ट पार्टीको पोलिटब्युरोबाट निष्कासन गरेको थियो।

१८६३ – अब्राहम लिङ्कनको ऐतिहासिक ‘गेटिसबर्ग सम्बोधन’: अमेरिकी गृहयुद्धका क्रममा राष्ट्रपति अब्राहम लिङ्कनले पेन्सिल्भेनियाको गेटिसबर्गमा मानव समानता र प्रजातन्त्रको परिभाषा (“जनताको, जनताद्वारा, जनताका लागि”) समेटिएको विश्वप्रसिद्ध भाषण गरेका थिए।

१७९४ – ‘जे सन्धि’ मा हस्ताक्षर: अमेरिका र ग्रेट ब्रिटेनबीच अमेरिकी स्वतन्त्रता संग्रामपछिका विवाद समाधान गर्न र व्यापारिक सम्बन्ध सुधार्न ‘जे सन्धि’ मा हस्ताक्षर भएको थियो।

images

१९६९ – अपोलो १२ को चन्द्रमा अवतरण: नासाको अपोलो १२ अभियानअन्तर्गत अन्तरिक्षयात्री चाल्र्स कोनराड र एलन बिन चन्द्रमाको सतहमा पाइला टेक्ने तेस्रो र चौथो मानव बनेका थिए।

१९४२ – स्टालिनग्राडको युद्धमा सोभियत प्रत्याक्रमण: दोस्रो विश्वयुद्धको निर्णायक मोड मानिने स्टालिनग्राडको लडाइँमा सोभियत सेनाले जर्मन सेनाविरुद्ध ‘अपरेसन युरेनस’ नामक विशाल प्रत्याक्रमण सुरु गरेको थियो।

images

१४९३ – क्रिस्टोफर कोलम्बसद्वारा पोर्टो रिको पत्ता लगाइएको:  युरोपेली अन्वेषक क्रिस्टोफर कोलम्बसले आफ्नो दोस्रो समुद्री यात्राका क्रममा हालको पोर्टोरिको टापुमा पहिलो पटक पाइला टेकेका थिए।

जन्म: भारतकी प्रथम महिला प्रधानमन्त्री इन्दिरा गान्धी (१९१७), भारतीय स्वतन्त्रता संग्रामकी योद्धा रानी लक्ष्मीबाई (१८२८), अमेरिकाका २०औँ राष्ट्रपति जेम्स ए. गारफिल्ड (१८३१) र बेलायतका राजा चाल्र्स प्रथम (१६००) को जन्म यही दिन भएको थियो।

images