उपत्यकामा करै नतिरी चलचित्र हल सञ्चालन

– दीपेन्द्र विष्ट

 

काठमाडौ – उपत्यकामा सञ्चालित करिब तीन दर्जन सिनेमा हल वर्षौंदेखि मनोरञ्जन कर नतिरी चलेका छन् । स्थानीय स्वायत्त शासन नियमावली उल्लंघन गर्दै सञ्चालन भएका हलसित काठमाडौं महानगरपालिकाले कर उठाउन बेवास्ता गर्दा महानगरलाई करिब २ करोड घाटा लागेको छ । सिनेमा हलले काटेको प्रत्येक टिकटको दुई प्रतिशत स्थानीय निकाय र पच्चीस प्रतिशत सरकारलाई कर बुझाउनुपर्छ ।

 

महानगर स्रोतले दिएको जानकारी अनुसार राजधानीका जय नेपाल र कुमारी हलले मात्रै मनोरञ्जन बापतको कर बुझाउँदै आएका छन् । दुवैले वाषिर्क १० लाख बुझाएको महानगरको रेकर्डमा छ । ‘उपत्यकामा सञ्चालित अन्य ठूलो तथा सानो पर्दाका हलले भने कर बुझाएका छैनन्, महानगरले यसबारे कुनै चासो लिएको छैन,’ स्रेतले भन्यो, ‘यसबाट वाषिर्क झन्डै २ करोड घाटा लागेको छ । तर राजस्व महाशाखाले उठाउने बारे बेवास्ता गर्दै आएको छ ।’

 


 

महानगरसित आफ्नो क्षेत्रमा कति सिनेमा हल चलेका छन्, रेकर्ड समेत छैन । सानो पर्दाका केही पुराना हल बन्द भएका छन् । ललितपुर र भक्तपुरमा सञ्चालित हलले पनि कर नबुझाएको ललितपुर उपमहानगरपालिका र भक्तपुर नगरपाकिाका अधिकारीहरूले जनाएका छन् । स्थानीय स्वायत्त शासन नियमावलीले मनोरञ्जनका लागि स्थापित यस्ता हलले अनिवार्य कर बुझाउनुपर्ने उल्लेख गरेको छ ।

 

महानगरको प्रतिवेदनले ‘बर्सेनि गरिने लापरबाहीले गर्दा ठूलो रकम गुम्दै आएको’ उल्लेख गरेको छ । गोपीकृष्ण, विश्वज्योति, गंगा, हीरारत्न, ललितपुरको गुण सिनेमाजस्ता नाम चलेका हल र व्यावसायिक मलहरूमा बनेका सिनेमा घरले पनि मनोरञ्जन कर नतिरेको औंल्याएको छ ।

सिटी सेन्टर, सिभली मल जस्ता व्यावसायिक भवनले एउटै स्थानमा दुईदेखि चार वटासम्म हल चलाएका छन् । महानगरले कर नतिरे पनि यस्ता हलहरूको अनुगमन तथा कर तिर्न ताकेता समेत गरेको छैन । स्रोतले ‘राजस्वका अधिकारीको मिलोमतोमा’ कर नउठाउने गरेको बतायो । स्रोतले भन्यो, ‘बर्सेनि स्थानीय शुल्क गुम्दै छ, यदि राजस्वले नियमसंगत हिसाबले कडीकडाइ गरेमा राजस्व नबुझाई कहाँ जान्छन् ? सिनेमा मालिकसँग हिमचिम बढाएमा राजस्व होइन, केही पनि उठ्दैन ।’ नेपाल चलचित्र उद्योग संघका महासचिव प्रदीप उदयले ‘टिकटमै स्थानीय कर’ भनेर लेखेकाले स्थानअनुसार तीनदेखि ५ प्रतिशतसम्म कर तिरिरहेको बताए । उनले भने, ‘नगरपालिकाबाहेक गाविस क्षेत्रमा रहेका सिनेमा हलले दुई प्रतिशत कर तिर्दै आएका छन् ।’

गोपीकृष्ण हलका सञ्चालक उद्धव पौडेलले महानगरका तत्कालीन मेयर केशव स्थापितले स्थानीय मनोरञ्जन कर मिनाहा गरेको बताए । ‘ओरालो लाग्दै गरेको चलचित्र उद्योगलाई प्रोत्साहन गर्न स्थापितले कर मिनाहा गरेका थिए, अहिले पनि ओरालो लागेकै स्थिति छ, कसरी तिर्ने ?’ उनले प्रश्न गरे । महानगरले भने मनोरञ्जन कर मिनाहा नगरेकाले उनीहरूले अनिवार्य तिर्नुपर्ने बताएको छ ।

चलचित्र विकास बोर्डका अध्यक्ष गणेश भण्डारीले मनोरञ्जन करले चलचित्र निर्मातालाई मार पारेको बताए । उनले भने, ‘स्थानीय निकायले सिनेमा हलबाट लिँदै आएको मनोरञ्जन कर खारेज हुनुपर्छ । स्थानीय निकायको मनोमानी भएकाले नियम खारेजको माग गरेका हौं । बोर्डले खारेजीको निर्णय स्थानीय विकास मन्त्रालयमा पठाइसकेको छ ।’ राजस्व महाशाखा पदमकेशरी अधिकारीले हलले कर नबुझाएको स्विकारे ।