विश्व उपभोक्ता अधिकार दिवस आज मनाइदैं

काठमाडौँ । आज विश्व उपभोक्ता अधिकार दिवस मनाइदैंछ । हरेक वर्ष मार्च १५ लाई विश्व उपभोक्ता अधिकार दिवको रूपमा मनाउने गरिन्छ ।

यस बर्षको विश्व उपभोक्ता अधिकार दिवस २०२६ को विषयवस्तु ‘सुरक्षित उत्पादन, आत्मविश्वासी उपभोक्ता’ भन्ने रहेको छ, जसले उत्पादन सुरक्षाको लागि महत्वपूर्ण आवश्यकता, खतरनाक वस्तुहरू विरुद्ध बलियो नियमनहरू र भौतिक र डिजिटल बजार दुवैमा विश्वास निर्माणमा केन्द्रित छ । यस विषयवस्तुले सुरक्षित उत्पादनहरूले आत्मविश्वासी उपभोक्ताहरूलाई डोऱ्याउने कुरालाई प्रकाश पार्छ ।

सन् १९६२ मार्च १५ का दिन अमेरिकी राष्ट्रपति जोन एफ केनेडीले प्रस्तुत गरेको सुरक्षा, सूचना, छनोट र सुनुवाइलाई उपभोक्ताका चार अधिकारका रूपमा घोषणा गरिएको सम्झनामा विश्वभर यो दिवस मनाइन्छ । चार अधिकारका आधारमा संयुक्त राष्ट्रसंघको साधारण सभाबाट सन् १९८५ मा थप आठ अधिकारसहितको अनुवन्ध पारित भएको थियो ।

सोही आधारमा प्रत्येक राष्ट्रले उपभोक्ता कानुन जारी गरेका छन् । संयुक्त राष्ट्रसंघबाट पारित उपभोक्ता संरक्षण अनुबन्ध १९८५ र उपभोक्ता संरक्षण ऐन २०५४ को दफा ६ बमोजिम वस्तु वा सेवा खरिद तथा उपभोग गर्ने प्रत्येक उपभोक्तालाई विभिन्न अधिकार प्रत्याभूति गरिएको छ । उपभोक्ताका आठ अधिकारमा सुरक्षा, सूचित, छनोट, सुनुवाइ, उपभोक्ता शिक्षा, क्षतिपूर्ति, आधारभूत आवश्यकतामा पहुँच र स्वच्छ तथा स्वस्थ वातावरणको अधिकार छन् । नेपालमा पनि विभिन्न उपभोक्ता हितसँग सम्बन्धित विभिन्न कार्यक्रम गरेर मनाइँदैछ ।