श्रावण २७ गते, २०८३ मा प्रकाशित
-केशव पन्थि अर्घाखाँची डट्कम।
अर्घाखाँची- अर्घाखाँचीको छत्रदेव गाउँपालिका–३ अचर्लनेटाका ७२ वर्षीय गुनाखर भुसाल अहिले गाउँमा कृषि कर्ममा व्यस्त हुनुहुन्छ। कुनै समय राजनीतिमा सक्रिय रहनुभएका भुसाल खानेपानी संस्थाको केन्द्रीय अध्यक्षको जिम्मेवारीसमेत सम्हालिसक्नुभएको व्यक्ति हुनुहुन्छ।
तर, जीवनको महत्वपूर्ण समय राजनीति र सामाजिक जिम्मेवारीमा बिताएका उहाँले पछिल्लो तीन वर्षयता ती सबै जिम्मेवारीबाट अलग हुँदै आफूलाई कृषि क्षेत्रमा समर्पित गर्नुभएको छ।
छत्रदेव गाउँपालिका–३ कै गज्याङ खोलामा उहाँले अहिले सित्तल चिनी अर्थात् मरिगाको व्यावसायिक खेती गरिरहनुभएको छ।
उमेरले ७२ वर्ष पुगे पनि उहाँको जोस, जाँगर र उत्पादनप्रतिको उत्साह भने युवा पुस्तालाई समेत प्रेरणा दिने खालको छ। बिहानदेखि साँझसम्म खेतबारीमै समय बिताउँदै उहाँले कृषि उत्पादनलाई व्यावसायिक र बजारमुखी बनाउनुपर्नेमा जोड दिँदै आउनुभएको छ।
भुसालले आफू मात्रै खेती गरेर उत्पादन बेच्ने उद्देश्य नराखेको बताउनुहुन्छ। उहाँका अनुसार स्थानीय किसानले उत्पादन गरेको सित्तल चिनीलाई समेत बजारसम्म पुर्याउने र अब विदेश निर्यात गर्ने वातावरण तयार पार्न आफू लागिपर्नुभएको छ। उत्पादनको दर्ता तथा आवश्यक प्रक्रियाहरू पूरा भइसकेकाले अब विदेशमा उत्पादन पठाउने तयारी भइरहेको उहाँको भनाइ छ।
“नेपालमा भन्दा विदेशमा सित्तल चिनीको माग र मूल्य राम्रो छ, त्यसैले उत्पादनलाई विदेशसम्म पुर्याउने तयारीमा लागेको छु,” भुसाल भन्नुहुन्छ। उहाँका अनुसार विदेशमा यसको माग राम्रो रहेकाले स्थानीयस्तरमा उत्पादन बढाउन सके किसानले राम्रो आम्दानी गर्न सक्ने सम्भावना छ।
सित्तल चिनीको बजार मूल्य अहिले प्रतिकेजी करिब चार हजार रुपैयाँसम्म रहेको भुसाल बताउनुहुन्छ। बजारमा राम्रो मूल्य पाउने सम्भावना रहेकाले यसको खेतीलाई व्यवसायका रूपमा अघि बढाउन सके ग्रामीण क्षेत्रमा आम्दानीको नयाँ स्रोत बन्न सक्ने उहाँको विश्वास छ।
आफ्नो खेतमा मात्र सीमित नरही आसपासका किसानलाई समेत सित्तल चिनी खेतीतर्फ आकर्षित गर्ने र उनीहरूले उत्पादन गरेको वस्तुलाई समेत बजारीकरण तथा निर्यात प्रक्रियामा सहयोग गर्ने उहाँको योजना छ। किसानले उत्पादन गरेपछि बजार खोज्ने समस्या नहोस् र उत्पादनले उचित मूल्य पाओस् भन्ने उद्देश्यले आफूले विदेश पठाउने प्रक्रियामा समेत सहजीकरण गर्ने उहाँ बताउनुहुन्छ।
काठमाडौंमा आफ्नै व्यवसाय गरेर बसिरहेका छोरालाई समेत गाउँमा बोलाएर कृषि कर्ममा सहभागी गराउनुभएको छ। पछिल्लो समय गाउँमा खेतीपाती गर्ने जनशक्ति घट्दै गएको र युवाहरू रोजगारीका लागि विदेश तथा सहरतर्फ जाने क्रम बढिरहेका बेला भुसालले आफ्नै छोरालाई समेत कृषि क्षेत्रमा जोडेर नयाँ उदाहरण प्रस्तुत गर्नुभएको छ।
उहाँका लागि कृषि केवल आम्दानीको माध्यम मात्र होइन, गाउँमै बसेर केही गर्न सकिन्छ भन्ने सन्देश दिने अभियान पनि बनेको छ। जीवनको लामो समय राजनीति, सामाजिक क्षेत्र र संस्थागत नेतृत्वमा बिताएका भुसाल अहिले खेतबारीमा पसिना बगाउँदै उत्पादनसँग जोडिनुभएको छ।
“उमेरले केही फरक पार्दैन, इच्छा र मेहनत भयो भने काम गर्न सकिन्छ,” भन्ने सन्देश उहाँको कृषि यात्राले दिएको छ। ७२ वर्षको उमेरमा पनि खेतमा सक्रिय रहनुभएका भुसाल नयाँ पुस्तालाई समेत कृषि क्षेत्रमा सम्भावना खोज्न आग्रह गर्नुहुन्छ।
उहाँका अनुसार नेपालमा उत्पादन हुने धेरै कृषि वस्तुले बजारको अभाव, उचित मूल्य नपाउने समस्या र बजारीकरणको कमजोरीका कारण किसानलाई अपेक्षित लाभ दिन सकेका छैनन्। त्यसैले उत्पादनसँगै बजार र निर्यातको योजना बनाउनुपर्ने आवश्यकता छ। सित्तल चिनीको खेतीलाई पनि उत्पादन, प्रशोधन, प्याकेजिङ र निर्यातसँग जोड्न सके यसबाट किसानको आम्दानी बढाउन सकिने उहाँको विश्वास छ।
अहिले गज्याङ खोलामा गरिएको सित्तल चिनी खेतीलाई विस्तार गर्दै लैजाने योजना भुसालको छ। स्थानीय किसानलाई समेत यसतर्फ आकर्षित गर्ने, उत्पादन बढाउने र बजारको सुनिश्चितता गर्ने उहाँको लक्ष्य छ। विदेशमा यसको माग र मूल्य राम्रो रहेको दाबी गर्दै उहाँले आगामी दिनमा अर्घाखाँचीमा उत्पादन भएको सित्तल चिनी विदेशका बजारसम्म पुर्याउने आफ्नो मुख्य उद्देश्य रहेको बताउनुहुन्छ।
राजनीतिक तथा संस्थागत नेतृत्वको जिम्मेवारी छाडेर कृषि कर्ममा होमिनुभएका भुसालको अहिलेको दैनिकी खेतमै बित्ने गरेको छ। उमेरले ७२ वर्ष पुगे पनि नयाँ काम सुरु गर्न उमेर बाधक होइन भन्ने उदाहरण उहाँले प्रस्तुत गर्नुभएको छ। गाउँमा बाँझिँदै गएका जमिनको उपयोग गर्दै व्यावसायिक कृषि विस्तार गर्न सके रोजगारी र आम्दानी दुवै सिर्जना गर्न सकिने उहाँको धारणा छ।
छत्रदेव–३ गज्याङ खोलाको खेतमा सित्तल चिनीका बिरुवासँगै देखिने भुसालको सक्रियताले एउटा स्पष्ट सन्देश दिन्छ—उत्पादनका लागि उमेर होइन, इच्छाशक्ति र मेहनत आवश्यक हुन्छ। आफूले सुरु गरेको सित्तल चिनी खेतीलाई विदेश निर्यातसम्म पुर्याउने लक्ष्यसहित उहाँ अहिले स्थानीय उत्पादनलाई व्यावसायिक बनाउन जुटिरहनुभएको छ। साथै, आफू मात्रै सफल हुने होइन, आसपासका किसानलाई समेत यसबाट लाभान्वित गराउने उद्देश्यका साथ उहाँले अरू किसानको उत्पादनसमेत विदेश पठाउन सहयोग गर्ने तयारी गरिरहनुभएको छ।
गाउँमै बसेर कृषि उत्पादनमार्फत आर्थिक गतिविधि बढाउने र स्थानीय किसानलाई नयाँ सम्भावनासँग जोड्ने भुसालको प्रयासले परम्परागत खेतीलाई व्यावसायिक कृषितर्फ लैजान सकिने सम्भावना देखाएको छ। ७२ वर्षको उमेरमा उहाँले सुरु गर्नुभएको यो कृषि यात्रा अहिले आफ्ना लागि मात्र नभई नयाँ पुस्ता र स्थानीय किसानका लागि समेत प्रेरणाको विषय बनेको छ।
अन्य समाचारहरु
