इजरायलको प्रधानमन्त्रीका लागि आइजेनकोटलाई दुई अरब दलको समर्थन

तेल अवीव, २१ कात्तिक। इजरायली राष्ट्रपति आइज्याक हर्जोगले आइतबार नयाँ सरकार गठनको प्रयासका लागि कसलाई जिम्मेवारी दिने भन्ने घोषणा गर्ने बताएका छन्।

विपक्षी दलका गादी आइजेनकोटले प्रधानमन्त्री बेन्जामिन नेतान्याहुलाई विस्थापित गर्नका लागि आवश्यक पर्ने पर्याप्त सिफारिस (समर्थन) जुटाएपछि यो घोषणा आउन लागेको हो।

अक्टोबर २७ मा सम्पन्न निर्वाचनपछि, राष्ट्रपति हर्जोगले बिहीबार राजनीतिक दलहरूसँग दोस्रो दिनको परामर्श गरे। उक्त निर्वाचनमा न त नेतान्याहु, जो इजरायलमा लामो समयसम्म सरकारको नेतृत्व गरेका एक विवादास्पद दक्षिणपन्थी नेता हुन्, न त आइजेनकोट, जो पूर्व सैन्य प्रमुख हुन् र राष्ट्रिय एकता पुनर्स्थापना गर्ने वाचा गरेका छन्, ले नै बहुमतका लागि आवश्यक समर्थन जुटाउन सकेका थिए।

राष्ट्रपति हर्जोगले कसलाई जिम्मेवारी दिने भन्ने निर्णय गर्नेछन्, तर परम्परागत रूपमा संसदका धेरै सदस्यहरूले सिफारिस गरेको व्यक्तिलाई नै सरकार गठनको जनादेश दिने गरिन्छ। यसपटक ६७ जनाले आइजेनकोटलाई, ४६ जनाले नेतान्याहुलाई समर्थन गरे भने सात जना तटस्थ बसेकाे जनाइएकाे छ।

बिहीबार राष्ट्रपति हर्जोगले भने, “परामर्शका नतिजाहरू स्पष्ट देखिन्छन्, तर कानुनद्वारा मलाई दिइएको अधिकार भनेको कसमा सरकार गठन गर्ने क्षमता छ भनी यकिन गर्नु हो। विभिन्न राजनीतिक समूहहरूका बीचमा र ती समूहभित्रै पनि एक-अर्कालाई अस्वीकार गर्ने (भिटो लगाउने) प्रवृत्ति देखिएकाले, कसले सरकार बनाउन सक्छ भन्ने कुरा पूर्ण रूपमा स्पष्ट छैन।”

“म केही दलका नेताहरूसँग प्रत्यक्ष र व्यक्तिगत रूपमा कुराकानी गरेर यस विषयलाई छिटो टुंगो लगाउने प्रयास गर्नेछु।”

आइजेनकोटको ‘याशार’ पार्टीले बिहीबार एक विज्ञप्ति जारी गर्दै भन्यो, “इजरायलका नागरिकहरूले परिवर्तन रोजेका छन् र निवर्तमान प्रधानमन्त्री नेतान्याहु तथा उनको सरकारप्रति पूर्ण अविश्वास व्यक्त गरेका छन्।” साथै, उक्त पार्टीले “इजरायलका सम्पूर्ण नागरिकका लागि काम गर्ने गरी तत्काल एक राष्ट्रिय आपतकालीन सरकार गठन गर्न” आह्वान गरेको छ।

चुनावमा अरब बहुल दुई सूचीहरूले अभूतपूर्व १९ सिट जितेका छन्। यदि आइजेनकोटको नेतृत्वमा रहेको विपक्षी गठबन्धनले उनीहरूसँग मिलेर काम गर्ने निर्णय गरेमा, यी दलहरू सरकार निर्माणमा निर्णायक (किङमेकर) बन्न सक्छन्; यद्यपि, यस्तो हुने वा नहुने भन्ने विषय अझै स्पष्ट छैन। ती दुवै अरब सूचीहरूले आइजेनकोटलाई समर्थन गर्ने घोषणा गरेका छन्।

तर, आइजेनकोटको खेमामा रहेको अर्को दल दक्षिणपन्थी ‘इजरायल बेइतेनु’ ले भने अरब दलहरूको समर्थनमा बन्ने सरकारमा आफू सहभागी नहुने कुरा पटक-पटक स्पष्ट पारेको छ।

पार्टी नेता एभिग्डोर लिबरम्यान, जो पहिले नेतान्याहूका सहयोगी थिए तर पछि उनका आलोचक बने, ले यसको कारण स्पष्ट पार्दै भनेका छन् कि अरब दलहरूले हमासलाई स्पष्ट रूपमा “आतंकवादी समूह” भनी परिभाषित गर्न अस्वीकार गरेका छन्। यद्यपि, ती दलहरूले ७ अक्टोबर २०२३ मा इजरायलमाथि हमासले गरेको आक्रमणको भने पटक-पटक निन्दा गरेका छन्।

अरब दलहरूको महत्त्वपूर्ण भूमिका
हर्जोगले कुनै सांसदलाई सरकार गठनको जिम्मेवारी (म्यान्डेट) दिए पछि ती व्यक्तिले सरकार गठन गर्न २८ दिनको समय पाउनेछन्, जसमा थप १४ दिनसम्म म्याद थपिन सक्ने सम्भावना रहन्छ। यदि ती सांसद सरकार गठन गर्न असफल भएमा, हर्जोगले अर्को कुनै व्यक्तिलाई यो जिम्मेवारी सुम्पनेछन्।

नेतान्याहुको गठबन्धनमा (युनाइटेड तोराह जुदाइज्मसहित) नयाँ संसदमा ५३ सिट छन्, जबकि आइजेनकोटको गठबन्धनसँग ४८ सिट छन्।

नेतान्याहुको अति-दक्षिणपन्थी सरकारप्रति रहेको जनआक्रोश, केही मन्त्रीहरूबाट हुने गरेका जातीय विभेदसम्बन्धी लामो समयदेखिका गुनासा र अरब इजरायलीहरूप्रति गरिने भेदभावपूर्ण व्यवहारका कारण अरब-बहुल दलहरूले ऐतिहासिक सफलता हासिल गरेका छन्।

नेतान्याहुले अरब सांसदहरूसँग गठबन्धन गर्ने सम्भावनालाई लिएर पनि विपक्षीहरूको कडा आलोचना गरेका छन्।

बुधबार सार्वजनिक भएको एक भिडियोमा, नेतान्याहुले निर्वाचनमा विदेशी शक्तिहरूले पैसा लगानी गरेको हुन सक्ने “गम्भीर शंका” रहेको आरोप लगाएका छन् र अरब नागरिकहरूको निष्ठामाथि प्रश्न उठाएका छन्।