
काठमाडाैं, ४ मंसिर । बालबालिकालाई गाली वा हप्काउनुको सट्टा सकारात्मक तरिकाले प्रोत्साहन गर्दा उनीहरूको आत्मविश्वास, आत्मसम्मान र सिर्जनशीलता बलियो हुन्छ। गालीले क्षणिक रूपमा डर त पैदा गर्न सक्छ तर दीर्घकालमा बालबालिका जिद्दी बन्ने, आत्मविश्वास गुमाउने वा भावनात्मक रूपमा टाढिने जोखिम रहन्छ।


त्यसैले गालीको सट्टा प्रभावकारी रूपमा प्रोत्साहन गर्ने व्यावहारिक तरिकाहरू यस्ता रहेका छन ।
प्रयास र प्रक्रियाको प्रशंसा गर्नुहोस् (परिणामको मात्र होइन): बालबालिकाले कुनै काममा पाएको अंक वा जितभन्दा बढी उनीहरूले गरेको मेहनत, धैर्य र प्रयास को प्रशंसा गर्नुहोस्।

गाली/निराशाजनक भनाइ: “यति सानो कुरा पनि मिलाउन सकिन स्? सधैँ यस्तै छ।”
प्रोत्साहनजनक भनाइ: “तिमीले यो चित्र पूरा गर्न निकै मिहिनेत र धैर्य देखायौ, त्यो साँच्चै राम्रो कुरा हो।”


स्पष्ट र विशिष्ट व्यवहार औँल्याउनुहोस्
सामान्य “राम्रो” वा “स्याबास” मात्र भन्नुभन्दा उनीहरूले कुन काम ठीक गरे भन्ने कुरा स्पष्ट रूपमा बताउनुहोस्, जसले उनीहरूलाई सही व्यवहार दोहोर्याउन मद्दत गर्छ।

उदाहरण: “पढिसकेपछि किताब र कापी आफैँ र्याकमा राखिदिएकोमा धेरै खुसी लाग्यो। यसले कोठा सफा राख्न सजिलो भयो।”
भावना बुझ्नुहोस् र स्वीकार गर्नुहोस्
बालबालिका रिसाउँदा, डराउँदा वा निराश हुँदा तुरुन्तै गाली गर्नुको सट्टा उनीहरूको भावना बुझ्ने प्रयास गर्नुहोस्। भावना स्वीकार गर्दा उनीहरू शान्त हुन र सही बाटोमा आउन सजिलो हुन्छ।
उदाहरण: “खेल हार्दा तिमीलाई रिस उठ्नु स्वाभाविक हो तर कसैलाई धकेल्नु वा चिच्याउनुचाहिँ ठीक होइन। अर्कोपटक अझ राम्रो खेल्न सकिन्छ।”


गल्तीलाई सिक्ने अवसर बनाउनुहोस्
गल्ती हुँदा लज्जित बनाउनुको सट्टा “यसबाट के सिक्न सकिन्छ?” भन्ने दृष्टिकोण विकास गर्नुहोस्।
उदाहरण: “दूध पोखियो, केही छैन। अब कपडा वा टिस्युले सफा गरौँ, अर्कोपटक दुवै हातले गिलास समात्दा अझ सजिलो हुन्छ।”

विकल्प र स्वायत्तता दिनुहोस्
बालबालिकालाई आफ्नै निर्णय लिन सानो–सानो विकल्प दिँदा उनीहरू जिम्मेवार र आत्मनिर्भर बन्न सिक्छन्।
उदाहरण: “पहिले गृहकार्य गर्छौ कि खाजा खाएपछि? कुन समय तिमीलाई सजिलो लाग्छ?”
सकारात्मक भाषा र ‘म सन्देश’ प्रयोग गर्नुहोस्
“तिमी सधैँ…” वा “तिमी कहिल्यै…” जस्ता आरोप लगाउने शब्दको सट्टा आफ्नो अनुभव वा अपेक्षा शान्त स्वरमा राख्नुहोस्।
उदाहरण: “कोठाभरि खेलौना छरपस्ट हुँदा मलाई हिँडडुल गर्न र सफा राख्न गाह्रो हुन्छ, मिलेर मिलाऔँ है।”
दैनिक जीवनमा अपनाउन सकिने थप बानीहरू
नियमित गुणस्तरीय समय व्यस्तताका बीच पनि दिनहुँ केही समय बालबालिकासँग गफिने, खेल्ने वा उनीहरूको कुरा ध्यान दिएर सुन्ने बानी बसाल्नुहोस्।
आफैँ उदाहरण बन्नुहोस्: बालबालिकाले अभिभावकको बोली र व्यवहारबाट सबैभन्दा छिटो सिक्छन्; शान्त संवाद र सम्मानजनक व्यवहारले उनीहरूलाई पनि त्यस्तै बन्न प्रेरित गर्छ।
नकारात्मक व्यवहारमा अनावश्यक ध्यान नदिनुहोस्: सानातिना जिद्दी वा ध्यान तान्ने व्यवहारलाई शान्त रूपमा सम्हाल्नुहोस् र राम्रो व्यवहारलाई तुरुन्तै प्रोत्साहन दिनुहोस्।




