अक्टोबर २४ मा विश्वः संयुक्त राष्ट्रसंघको स्थापना भएकाे दिन

काठमाडाैं, ७ कार्तिक । अक्टोबर २४ का दिन विश्व इतिहास र राजनीतिमा दूरगामी महत्त्व राख्ने थुप्रै ऐतिहासिक तथा राजनीतिक घटनाहरू घटेका छन्। यस दिनसँग सम्बन्धित प्रमुख घटनाहरू मध्ये अक्टोबर २४ का दिन विश्व राजनीतिमा कूटनीतिक सहकार्य (संयुक्त राष्ट्रसंघको स्थापना) देखि लिएर सार्वभौमसत्ता र आधुनिक राष्ट्रको रूपरेखा कोर्ने ऐतिहासिक सन्धिहरू भएको दिनका रूपमा विशेष रूपमा स्मरण गरिन्छ।

संयुक्त राष्ट्रसंघको स्थापना (सन् १९४५) : अक्टोबर २४ का दिन नै आधिकारिक रूपमा संयुक्त राष्ट्रसंघको वडापत्र लागु भएको थियो। दोस्रो विश्वयुद्धको विनासपछि विश्वमा शान्ति, सुरक्षा र अन्तर्राष्ट्रिय सहयोग कायम गर्ने उद्देश्यले लिग अफ नेसन्सको उत्तराधिकारीका रूपमा संयुक्त राष्ट्रसंघको जन्म भएको हो। यसैको सम्झनामा हरेक वर्ष अक्टोबर २४ लाई विश्वभर ‘संयुक्त राष्ट्रसंघ दिवस’का रूपमा मनाउने गरिन्छ।

वेस्टफेलियाको शान्ति सन्धि र आधुनिक राष्ट्र–राज्यको अवधारणा (सन् १६४८) : युरोपमा ३० वर्षसम्म चलेको विनाशकारी धार्मिक तथा राजनीतिक द्वन्द्वको अन्त्यका लागि सन् १६४८ अक्टोबर २४ का दिन वेस्टफेलियाको सन्धिमा हस्ताक्षर भएको थियो। यो सन्धिले आधुनिक युरोपको राजनीतिक सीमाना पुनरावलोकन गर्नुका साथै सार्वभौम राष्ट्र–राज्यको आधुनिक अवधारणाको समेत विकास गरेको थियो।

पहिलो ट्रान्सकन्टिनेन्टल टेलिग्राफ लाइनको पूर्णता (सन् १८६१): संयुक्त राज्य अमेरिकामा वेस्टर्न युनियन टेलिग्राफ कम्पनीले सन् १८६१ अक्टोबर २४ का दिन पहिलो ट्रान्सकन्टिनेन्टल टेलिग्राफ लाइन जोडिसकेको घोषणा गरेको थियो। यसले अमेरिकाको पूर्वी र पश्चिमी भूभागलाई जोड्दै पहिलोपटक वासिङ्टन डीसी र सान फ्रान्सिस्कोबीच द्रुत गतिमा सञ्चार सम्पर्क स्थापित गरेको थियो।

पहिलो विश्वयुद्धमा भर्डनको लडाइँ र फ्रान्सेली विजय (सन् १९१८/१९१६): पहिलो विश्वयुद्धका दौरान सन् १९१६ अक्टोबर २४ का दिन फ्रान्सेली सेनाले जर्मनीको कब्जाबाट रणनीतिक रूपमा अत्यंत महत्त्वपूर्ण मानिएको भर्डनको फोर्ट डुअमोन्ट पुनः आफ्नो नियन्त्रणमा π लिएको थियो। यो विजयले फ्रान्सेली सेना र जनताको मनोबल उच्च बनाउन ठूलो भूमिका खेलेको थियो।

जर्ज वासिङ्टन पुलको उद्घाटन (सन् १९३१) : अमेरिकाको न्युयोर्क सहर र न्युजर्सीलाई जोड्ने विश्वकै तत्कालीन समयको सबैभन्दा लामो जर्ज वासिङ्टन निलम्बित पुल सन् १९३१ अक्टोबर २४ का दिन औपचारिक रूपमा उद्घाटन गरिएको थियो। न्युयोर्कका तत्कालीन गभर्नर (तथा पछिल्ला अमेरिकी राष्ट्रपति) फ्रयांकलिन डी रुजवेल्टले यसको उद्घाटन गरेका थिए।

अमेरिकाद्वारा जर्मनीसँगको युद्ध समाप्त भएको घोषणा (सन् १९५१) : द्वितीय विश्वयुद्धको औपचारिक रूपमा अन्त्य भइसकेको भए तापनि कानुनी रूपमा जर्मनीसँगको युद्धको स्थिति कायमै रहेको अवस्थालाई सम्बोधन गर्दै सन् १९५१ अक्टोबर २४ का दिन अमेरिकी राष्ट्रपति ह्यारी एस ट्रुमनले जर्मनीसँगको युद्ध आधिकारिक रूपमा समाप्त भएको घोषणा गरेका थिए।

अक्टोबर २४ का दिन विश्व राजनीतिमा कूटनीतिक सहकार्य (संयुक्त राष्ट्रसंघको स्थापना) देखि लिएर सार्वभौमसत्ता र आधुनिक राष्ट्रको रूपरेखा कोर्ने ऐतिहासिक सन्धिहरू भएको दिनका रूपमा विशेष रूपमा स्मरण गरिन्छ।