चिनियाँ पनडुब्बीले पत्ता लगायो विश्वको सबैभन्दा ठूलो ह्वेल चिहान

बेइजिङ, २८  । चिनियाँ वैज्ञानिकहरूले हिन्द महासागरमा पिधँमा विश्वको सबैभन्दा ठूलो ह्वेल चिहान पत्ता लगाएका छन् । नयाँ र प्राचीन दुवै शवहरूको विशाल विस्तारले गहिरो समुद्री जीवनका विशाल समुदायका बारेमा अध्ययन गर्न थप मधत पुग्ने बताइएको छ।

बुधबार नेचर जर्नलमा प्रकाशित अनुसन्धान अनुसार यो पृथ्वीको सबैभन्दा गहिरो र पुरानो ज्ञात ह्वेल चिहान पनि हो, जसका केही जीवाश्महरू ५३ लाख वर्ष पुरानो रहेका छन्।

सुरूमा त सानो पनडुब्बी भित्रबाट चिनियाँ अनुसन्धानकर्ताहरूले धेरै अनौठा जनावरहरू देखेका थिए, धेरैलाई विज्ञानमा नयाँ मानिन्छ, त्यो थियो प्राचिन ह्वेलको शव ।  अष्ट्रेलियाको पश्चिममा हिन्द महासागरबाट १ हजार २०० किलोमिटरको करिडोरमा ७ हजार मिटरसम्म गहिरोमा फेला परेका लगभग ५०० कंकालहरूमध्ये ह्वेलको एउटा लोप भएको प्रजाति पनि पहिचान गरिएको थियो।

चिनियाँ विज्ञान प्रतिष्ठानका प्रमुख अध्ययन लेखक सियाओटोङ पेङले एएफपीलाई बताए अनुसार  उनीहरूको खोजको स्केल स्पष्ट भए पछि अनुसन्धानकर्ताहरू आश्चर्यचकित भएका थिए ।

यो सत्य हो कि जब ह्वेलहरू मर्छन् र समुद्रको गहिरो पिँधमा खस्छन्, तिनीहरूको डुबेको शरीर, जसलाई ‘ह्वेल फल्स’ भनिन्छ, ले गहिरो समुद्री जीवहरूलाई खानाको स्रोत प्रदान गर्ने गर्दछ। ‘तर यस स्केलको नेक्रोपोलिस पत्ता लगाउनु पूर्णतया अप्रत्याशित थियो, वितरणको आकार, गहिराई र उमेर दायरा हामीले कल्पना गरेको भन्दा धेरै थियो,’ सियाओटोङ पेङले भने।

यस विशेष क्षेत्रमा ह्वेलहरू  धेरै संख्यामा मरेको विश्वास गरिएको थियो किनभने यो एक लोकप्रिय चारा खोज्ने बासस्थान हो।

खोजको लागि फेन्डौझे पनडुब्बीले २०२३ मा ३२ वटा गोताखोरीलाई प्रयोग गरेका थिए तर यसले फेला पारेको खुलासा भने बुधबार मात्र नेचर जर्नलवाट सार्बजनिक गरियो । उनका अनुसार पनडुब्बीले तीन जनासम्म डाइभिङमा भाग लिएका थिए, सो क्रममा रोबोटिक हतियार प्रयोग गरेर जीवाश्म नमूनाहरू सङ्कलन गरिएको थियो ।

अध्ययनका सह लेखक पेङ झोउले ह्वेल चिहानको अवलोकन गर्नु साँच्चै अविश्वसनीय अनुभव भएको बताएका छन् ।

‘हामीले देखेका जीवन्त पारिस्थितिक प्रणालीहरूले यो अन्यथा अँध्यारो र चिसो समुन्द्रको भुइँमा पूर्ण रूपमा फरक दृष्टिकोण प्रस्तुत गरिदियो, सम्भवतः पहिलो पटक नयाँ अनुभुत भयो ।’ सो शव नजिक जेलीफिस, बिट्रली स्टार, बोन–बोरिंग वर्मस र बाइभल्भ भनिने मोलस्कहरू वरीपरी घुमिरहेका थिए ।

वैज्ञानिकहरूले सूचीबद्ध गरेका ४८५ जीवाश्महरूमध्ये धेरै जसो चुच्चो मुख भएका ह्वेलका विभिन्न प्रजातिका थिए। उनीहरूले फेला पारेका हड्डीहरूको संख्याबाट निकाल्दै गर्दा वैज्ञानिकहरूले यो अनुमान गरे कि यस क्षेत्रमा १ करोडभन्दा बढी शवहरू हुन सक्छन्, जसलाई डायमान्टिना क्षेत्र भनिन्छ।

‘धेरै शवहरू भित्रको नरम तन्तु र लिपिडहरू लगभग ६.७ मिलियन टन कार्बनमा परिबर्तन हुन्छन्,’ सियाओटोङ पेङले भने।

यसले जनावरहरूको लागि जीविकोपार्जनको विशाल स्रोत प्रदान गर्दछ, जसरी हाइड्रोथर्मल भेन्टहरूले समुद्रको भुइँमा आफ्नै पारिस्थितिक प्रणाली सिर्जना गर्छ।

वैज्ञानिकहरूले देखेका केही जनावरहरू हाइड्रोथर्मल भेन्ट र चिसो सिप्समा पनि बस्छन्, जसले सुझाव दिन्छ कि ह्वेलको शवहरूले यी गहिरो–समुद्री समुदायहरूलाई जोड्न मद्दत गर्न सक्छन्।

यद्यपि यो अहिलेसम्म फेला परेको सबैभन्दा ठूलो ह्वेल चिहान हो, ट्रलिङको क्रममा फेला परेका जीवाश्महरूले दक्षिण अफ्रिका, इबेरियन प्रायद्वीप र क्रोजेट टापुहरूमा अरू पनि हुन सक्छन् भन्ने अनुमान सो अध्ययनमा उल्लेख गरिएको  छ।

हवाई विश्वविद्यालयका समुन्द्रशास्त्री क्रेग स्मिथ, जसले १९८७ मा पहिलो ह्वेल चिहान पत्ता लगाएका थिए तर नयाँ अनुसन्धानमा संलग्न थिएनन्, उनले यो ‘अत्यन्तै रोमाञ्चक’ भएको बताए।

‘चुच्चो ह्वेलको नयाँ प्रजाति सहितको विशाल संख्यामा जीवाश्मा ह्वेल चिहानहरू दस्तावेज गरिएको छ, साँच्चै अद्भुत छ र भूगर्भीय समयमा ह्वेल विकास र ह्वेल वितरण बुझ्नको लागि यो महत्त्वपूर्ण छ’, उनले भने।

फ्लोरिडा स्टेट युनिभर्सिटीका ह्वेल चिहान अनुसन्धानकर्ता एमी बाको टेलरले एएफपीलाई ‘उल्लेखनीय खोजले धेरै नयाँ अन्तर्दृष्टि प्रदान गर्ने सम्भावना रहेको बताइन्।

यसमा यी रासायनिक संश्लेषक समुदायहरूमा बस्ने जनावरहरू समावेश छन्, जसको संख्या मानव ह्वेल शिकारले नाटकीय रूपमा घटाएको मानिएको थियो, उनले थपिन्।

अमेरिकी जीवाश्मविद् स्टीफन गडफ्रेले ‘साँच्चै अनौठो खोज’ लाई विगतका प्रमुख पानी मुनि खोजहरूसँग तुलना गरे, जस्तै जब वैज्ञानिकहरूले पहिलो पटक १९७७ मा समुद्रको पिँधमा जीवनले भरिएको हाइड्रोथर्मल भेन्टहरू पहिचान गरेका थिए । उनले विश्वभरि थप ह्वेल चिहानहरू फेला पार्न भविष्यमा पनडुब्बी यात्राहरूको लागि आह्वान गरेका छन् ।

‘यो खोजले मलाई महाकाव्य चलचित्रहरूको श्रृंखलाको पहिलो ट्रेलरको सम्झना गरायो’ गडफ्रेले लिङ्क गरिएको नेचर पेपरमा टिप्पणी गरेका छन् र अगाडी भन्छन, ‘मलाई आशा छ कि यी धेरै ब्लकबस्टरहरू आउने छन्।’