सेवाभावबाट समृद्धिको सङ्कल्पसम्म : छ्त्रदेव अर्घाखाँची – ६ का युवा विनोद पाण्डेको पाँचवर्षे परिवर्तनको परिकल्पना

सेवाभावबाट समृद्धिको सङ्कल्पसम्म : वडा नं. ६ का युवा विनोद पाण्डेको पाँचवर्षे परिवर्तनको परिकल्पना , स्वास्थ्य सेवाको अनुभव, सामाजिक उत्तरदायित्वको भावना र गाउँ बदल्ने दृढ इच्छाशक्ति बोकेका २५ वर्षीय युवाको विकास दृष्टिकोण

छ्त्रदेव, अर्घाखाँची – समाज परिवर्तनको कुरा गर्न सजिलो छ, तर परिवर्तनको सुरुवात आफैँबाट गरेर त्यसलाई व्यवहारमा उतार्नु चुनौतीपूर्ण कार्य हो। विकासका ठूला भाषणभन्दा नागरिकका साना समस्यालाई बुझ्ने, दुःखमा साथ दिने र आवश्यकताका बेला सहयोगका हात अगाडि बढाउने व्यक्तिहरू नै समाजका वास्तविक सम्पत्ति हुन्। यस्तै सेवाभाव, सामाजिक उत्तरदायित्व र गाउँको समग्र विकासप्रतिको दृढ इच्छाशक्ति बोकेका युवा हुन्—वडा नं. ६ का विनोद पाण्डे।

२५ वर्षको युवा उमेरमै स्वास्थ्य क्षेत्रमा सेवारत पाण्डेले समाज र समुदायसँग जोडिएर विभिन्न सामाजिक तथा मानवीय कार्यमा योगदान पुर्‍याउँदै आएका छन्। उनको सोच केवल व्यक्तिगत प्रगति वा व्यावसायिक सफलतामा सीमित देखिँदैन; आफ्नो गाउँ, त्यहाँका नागरिक र भावी पुस्ताको भविष्यलाई समेत समेटेर अघि बढ्ने उनको परिकल्पना उल्लेखनीय छ।

सामाजिक सेवाबाट स्थापित हुँदै गएको पहिचान

विनोद पाण्डेको सामाजिक सक्रियता कुनै एउटा विषयमा मात्र सीमित छैन। रक्तदानजस्तो जीवनरक्षासँग प्रत्यक्ष जोडिएको मानवीय कार्यदेखि पधेरा ,कुवा सरसफाइ मर्मत सम्भार, पूर्वाधार सुधार र स्वास्थ्य सेवामा बिरामीलाई सहजता प्रदान गर्नेसम्मका गतिविधिमा उनको संलग्नता देखिन्छ।

रक्तदान कार्यक्रममार्फत जीवन बचाउने अभियानमा योगदान, श्री नेरा माध्यमिक विद्यालयमा मूर्ति हस्तान्तरणसम्बन्धी कार्यमा सहभागिता तथा कोरोना महामारीको कठिन समयमा मास्क वितरण मात्र नभएर एक स्वास्थ्यकर्मी भएकाेले आफ्नो जिम्मेवारी सम्झिएर सधैं बिरामीको सेवामा खटिरहे जसले गर्दा उनको सामाजिक उत्तरदायित्वप्रतिको भावनालाई उजागर गर्छन्।

त्यस्तै, विद्यालय तथा समुदायमा सरसफाइ र मर्मतसम्भारका कार्यमा सहयोग पुर्‍याउनुका साथै स्वास्थ्य संस्थामा उपचारका लागि पुग्ने बिरामीहरूलाई सहज वातावरण उपलब्ध गराउन उनले आफ्नो तर्फबाट प्रयास गर्दै आएका छन्।

यी कार्यको महत्त्व केवल सम्पन्न गरिएका गतिविधिमा मात्र छैन, बरु समाजमा आवश्यकताअनुसार योगदान दिनुपर्छ भन्ने सोचमा पनि छ। सामाजिक सेवाको वास्तविक अर्थ यही हो—जहाँ व्यक्तिगत स्वार्थभन्दा सामूहिक हितलाई प्राथमिकता दिइन्छ।

स्वास्थ्य क्षेत्रको अनुभवलाई गाउँको विकाससँग जोड्ने सोच

images

स्वास्थ्य क्षेत्रसँग जोडिएर काम गर्ने व्यक्तिले ग्रामीण भेगका नागरिकले भोग्नुपर्ने स्वास्थ्यसम्बन्धी समस्या नजिकबाट बुझ्ने अवसर पाउँछ। सामान्य परीक्षणका लागि समेत टाढा जानुपर्ने बाध्यता, स्वास्थ्य संस्थामा पर्याप्त उपकरणको अभाव र विशेषज्ञ सेवाको सीमित पहुँच ग्रामीण स्वास्थ्य क्षेत्रका चुनौती हुन्।

यिनै वास्तविकतालाई आत्मसात् गर्दै पाण्डेले आफ्नो आगामी विकास परिकल्पनामा स्वास्थ्य क्षेत्रलाई पहिलो प्राथमिकतामा राखेका छन्।

images

उनको योजनामा स्थानीय स्वास्थ्य चौकीलाई थप व्यवस्थित र सुविधासम्पन्न बनाउने, आवश्यक जनशक्तिको व्यवस्थाका लागि पहल गर्ने, भिडियो एक्स-रे (USG) सेवा सञ्चालन गर्ने तथा सामान्य प्रयोगशालासहित आधारभूत परीक्षणको सुविधा उपलब्ध गराउने विषय समेटिएका छन्।

images

गर्भवती महिला, बालबालिका, ज्येष्ठ नागरिक तथा आर्थिक रूपमा कमजोर नागरिकलाई सहज स्वास्थ्य सेवा उपलब्ध गराउने उनको सोचले ग्रामीण स्वास्थ्य सेवालाई नागरिकमैत्री बनाउने अपेक्षा गर्न सकिन्छ।

स्वास्थ्य क्षेत्रमा प्राप्त व्यावहारिक अनुभवलाई सार्वजनिक हितमा उपयोग गर्ने उनको यो परिकल्पना सकारात्मक पक्ष हो।

शिक्षा सुधार : गाउँको भविष्य निर्माण गर्ने आधार

कुनै पनि गाउँको वास्तविक समृद्धि त्यहाँका नागरिकको चेतना र शिक्षाको स्तरबाट मापन हुन्छ। भौतिक विकाससँगै गुणस्तरीय शिक्षा सुनिश्चित गर्न नसकिए समृद्धिको सपना अधुरै रहन्छ।

Nepal life insurance

यस पक्षलाई ध्यानमा राख्दै पाण्डेले सामुदायिक विद्यालयको शैक्षिक गुणस्तर सुधार, आवश्यक शैक्षिक सामग्री तथा पूर्वाधारको व्यवस्था, विद्यार्थीको सिकाइ उपलब्धि वृद्धि र प्राविधिक तथा व्यावहारिक शिक्षालाई प्राथमिकता दिने योजना अघि सारेका छन्।

 

शिक्षक, अभिभावक, विद्यालय व्यवस्थापन समिति र स्थानीय समुदायबीच प्रभावकारी समन्वय स्थापित गर्न सके शैक्षिक सुधारले दीर्घकालीन परिणाम दिन सक्छ।

कृषि, रोजगारी र बजारीकरणमा नयाँ सम्भावना

ग्रामीण अर्थतन्त्रको मुख्य आधार कृषि हो। तर उत्पादन मात्रै गरेर किसानको जीवनस्तरमा अपेक्षित सुधार आउँदैन। उत्पादित वस्तुको उचित मूल्य, बजारसम्मको पहुँच, आधुनिक प्रविधि र आवश्यक प्राविधिक सहयोग पनि उत्तिकै आवश्यक हुन्छ।

पाण्डेको विकास दृष्टिकोणमा कृषकलाई प्रोत्साहन गर्ने, आधुनिक कृषि प्रणालीको प्रयोग बढाउने, सिँचाइ तथा कृषि सामग्रीको पहुँच विस्तार गर्ने र स्थानीय उत्पादनको बजारीकरणमा सहयोग पुर्‍याउने विषय प्राथमिकतामा छन्।

युवालाई कृषि तथा पशुपालनमा आकर्षित गरी गाउँमै स्वरोजगारका अवसर सिर्जना गर्ने उनको सोचले ग्रामीण अर्थतन्त्रलाई बलियो बनाउन सक्ने सम्भावना बोकेको छ।

सडक र पूर्वाधार : विकासको आधारभूत आवश्यकता

गाउँको विकास केवल मुख्य सडक कालोपत्रे हुनुमा सीमित हुँदैन। टोलभित्रका सामान्य बाटाघाटा, पैदलमार्ग, नाली, खानेपानी र यातायातको सहज पहुँच पनि उत्तिकै महत्त्वपूर्ण हुन्छन्।

विनोद पाण्डेले साना टुक्रे योजनादेखि स्थानीय तहबाट सञ्चालन हुने ठूला योजनासम्मलाई आवश्यकता र प्राथमिकताका आधारमा सफल बनाउन पहल गर्ने बताएका छन्।

विशेषगरी भित्री सडक तथा सामान्य बाटोघाटोको स्तरोन्नति, वर्षायाममा आवागमन सहज बनाउने र बिरामी, विद्यार्थी तथा ज्येष्ठ नागरिकलाई यातायातमा सहजता प्रदान गर्ने विषय उनको योजनामा समेटिएका छन्।

विकासको वास्तविक अनुभूति गाउँको अन्तिम टोलमा बस्ने नागरिकले पनि गर्न पाउनुपर्छ भन्ने मान्यता यस सोचको मूल पक्ष हो।

पाँच वर्षमा बदलिएको गाउँ बनाउने लक्ष्य

पाण्डेको परिकल्पनाको केन्द्रमा पाँच वर्षभित्र विकासका विभिन्न क्षेत्रमा देखिने परिवर्तन ल्याउनु रहेको छ। स्वास्थ्य, शिक्षा, कृषि, यातायात, पूर्वाधार र सामाजिक विकासलाई एकीकृत रूपमा अघि बढाएर समृद्ध र व्यवस्थित वडा निर्माण गर्ने उनको लक्ष्य छ।

यद्यपि विकास कुनै एक व्यक्तिको इच्छाशक्तिले मात्र सम्भव हुँदैन। त्यसका लागि स्थानीय नागरिकको सहभागिता, जनप्रतिनिधिको जवाफदेहिता, सरकारी निकायसँगको समन्वय, पर्याप्त बजेट र योजनाको प्रभावकारी कार्यान्वयन आवश्यक हुन्छ।

यस अर्थमा पाण्डेको पाँचवर्षे परिकल्पनाको सफलता योजनालाई व्यवहारमा उतार्ने क्षमता, प्राथमिकता निर्धारण र निरन्तर अनुगमनमा निर्भर रहनेछ।

युवा नेतृत्वप्रतिको अपेक्षा र हाम्रो निष्कर्ष

आजको समाजले युवाबाट केवल परिवर्तनको नारा होइन, जिम्मेवारीपूर्वक काम गर्ने क्षमता, पारदर्शिता र परिणाममुखी सोचको अपेक्षा गरेको छ। अनुभव र ऊर्जाको सन्तुलन मिलाउन सके युवा पुस्ताले स्थानीय विकासमा महत्त्वपूर्ण भूमिका निर्वाह गर्न सक्छ।

विनोद पाण्डेको सामाजिक गतिविधि, स्वास्थ्य क्षेत्रको व्यावहारिक अनुभव र गाउँको विकासप्रतिको पाँचवर्षे परिकल्पना सकारात्मक सम्भावनाका रूपमा देखिन्छन्। अब उनको वास्तविक परीक्षा भनेको यी योजनालाई कसरी प्राथमिकताबद्ध, पारदर्शी र कार्यान्वयनयोग्य बनाउँछन् भन्नेमा हुनेछ।

हामीले व्यक्तिको मूल्याङ्कन केवल उमेर वा भाषणका आधारमा होइन, उसले समाजका लागि गरेको योगदान, प्रस्तुत गरेको स्पष्ट दृष्टिकोण र जिम्मेवारी पूरा गर्ने क्षमताका आधारमा गर्नुपर्छ।

अन्ततः गाउँ बदल्ने सपना देख्नु मात्र पर्याप्त हुँदैन, त्यो सपना पूरा गर्न सामूहिक प्रयास, स्पष्ट योजना र इमानदार नेतृत्व आवश्यक हुन्छ। विनोद पाण्डेले अघि सारेको पाँचवर्षे विकासको परिकल्पना पनि यिनै आधारमा अगाडि बढ्न सके वडा नं. ६ को विकास यात्रामा एउटा सकारात्मक अध्याय थपिन सक्छ।

किनकि समृद्ध गाउँको निर्माण ठूला आश्वासनले होइन, साना तर इमानदार प्रयासहरूको निरन्तरताले सम्भव हुन्छ।